2021-07-02T19:51:09Z
https://jhsci.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=7278
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
سخن عضو هیئت تحریریه:چرا دانش مخاطرات؟(تبیین حقوق و مخاطرات)
علیرضا
رجب زاده
2015
05
22
1
4
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53959_8e7197b29f73a502342b8edc99c62c0e.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
تحلیل سینوپتیکی مخاطره گردو غبار (10تا12مرداد1392)در ایران
ملودی
فرحبخش
بهلول
علیجانی
ابراهیم
فتاحی
توفان گردوغبار 10 تا 12 مرداد 1392 بهسبب حرکت نامعمول خود عملیات پیشبینی را با مشکل مواجه کرد و در پارهای از مناطق سبب لغو پروازها شد؛ ازاینرو در این پژوهش برای شناسایی ایستگاههای تحت تأثیر توفان از دادههای سینوپتیکی مربوط به کد پدیدۀ مورد نظر (06) و دید افقی استفاده شد و برای تعیین و ترسیم نقشههای سینوپتیکی در نرمافزار GrADS از دادههای میانگین روزانۀ فشار، باد مداری و نصفالنهاری، امگا، دادههای مربوط به رطوبت سطحی خاک تا عمق 10 سانتیمتری و متوسط بارش جوی مرکز ملی پیشبینیهای محیطزیستی بهره برده شد. در نهایت بهمنظور بازسازی مسیر طیشده توسط توفان با هدف پیشبینی و هشدار بهموقع این مخاطره از رویکرد لاگرانژی مدل HYSPLIT و روش پسگرد ذرات و تصاویر غیرواقعی ماهوارة METEOSAT-9 استفاده شد. بررسیهای سینوپتیکی نشان داد که حاکمیت شرایط کمفشار و پرفشار دینامیکی و حرکات عمودی هوا از دلایل اصلی ایجاد هستة اولیة توفان گردوخاک در ایران بهشمار میروند. در زمان ایجاد توفان، گسترش سلول کمفشار در نیمة جنوبی ایران، بیابانهای عربستان و کشورهای عراق و سوریه بههمراه قرارگیری محور کمارتفاع تراز 500 در شرق دریای مدیترانه، سبب ایجاد سیکلونهای جوّی در نواحی شرقی سوریه و عراق شد که به تقویت حرکت صعودی در جو کمک کرد و عامل اصلی ایجاد هستة اولیه توفان بود. افزایش سرعت بادها بهسبب وجود شیب تغییرات فشار بههمراه وجود خاک خشک، شرایط را برای حمل ذرات خاک فراهم آورد و همزمان با جابهجایی شرق سوی محور ناوه (تراف)، از پایداری جو کاسته و هستة اولیة توفان در روز سیویکم جولای تشکیل شد. از طرفی موقعیت پشتة (ریج) حاکم بر ایران بهسبب تقویت حرکت آنتیسیکلونی سبب تغییر مسیر ذرات خاک شد، بهطوری که نیمة شمالی ایران را دور زد و از سمت شمال شرق وارد مرزهای کشور شد.
Dust Storm
Middle East
Atmospheric Circulation
HYSPLIT
METEOSAT
2015
05
22
5
20
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53918_01e397594ac8a7cb46e8499db7146591.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
واکاوی سازوکار و مخاطرات توفان حارهای نیلوفر
یوسف
قویدل رحیمی
اسماعیل
عباسی
منوچهر
فرج زاده اصل
توفان حارهای از مهمترین مخاطرات جوی است که سواحل مناطق جنوبی ایران را تهدید میکند. شناخت این مخاطرات و آگاهی از زمان حدوث آن میتواند در مدیریت مخاطرات ناشی از آن مهم باشد. هدف این پژوهش واکاوی سازوکار و مخاطرات توفان حارهای نیلوفر است که در دریای عرب شکل گرفت. دادههای جوی شامل فشار تراز دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل، مؤلفههای مداری و نصفالنهاری باد، سرعت قائم، نم ویژه، انرژی پتانسیل در دسترس همرفت، فرارفت تاوایی و دمای سطح دریا برای روزهای فعالیت توفان حارهای نیلوفر اخذ و بررسی شد. نتایج نشان داد که عمیق شدن ناوة تراز 500 میلیبار با محور جنوب غربی – شمال شرقی، یک کمارتفاع بریده را در روزهای بیستوپنجم و بیستوششم اکتبر بر روی دریای عرب پدید آورد که در پی آن، ضلع شرقی کمارتفاع مذکور با ایجاد واگرایی در تراز 500 میلیبار، یک منطقة همگرایی قوی را در ترازهای زیرین جو و بر روی سطح دریا شکل داد. حرکت شرقسوی ناوه در روز سوم شکلگیری توفان و خروج از منطقة فعالیت توفان، همچنین تغییر سازوکار حرکتی آن در پی دسترسی به انرژی دریافتی از سطح اقیانوس (تبدیل انرژی گرمایی به مکانیکی) به تقویت جریانهای فرازهنج و فروهنجی در دیوارة چشم و چشم توفان کمک کرد. در این روز و روزهای بعدی فعالیت توفان، افزایش سرعت رودباد تراز پایینی جو نسبت به ترازهای بالایی، سبب تغییر منبع انرژی حرکتی توفان از ترازهای فوقانی به ترازهای زیرین جو شد؛ همچنین اندرکنش زبانهها و مراکز واچرخندی مستقر بر روی دریای عرب، مسیر حرکت و جابهجایی توفان را تا از بین رفتن آن در سیویکم اکتبر شکل داد.
Tropical Storm Nilofar
Climatic Hazards
Storm dynamic
sea surface temperature
Arabian Sea
2015
05
22
21
34
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53919_5429fe6cffd461980e0458c32747b970.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
تحلیل رابطۀ آلودگی هوای تهران با ترافیک و شرایط جو برای کاهش مخاطرات
سعید
بازگیر
مجتبی
قدیری معصوم
علی اکبر
شمسی پور
شیوا
سیدی سرنجیانه
آلودگی هوا از مهمترین مخاطرات زیستمحیطی کلانشهرهاست که شناخت عوامل مؤثر بر آن کمک شایانی به کاهش آثار آن خواهد کرد. حل این مشکل نیازمند مطالعات دقیق در زمینۀ شناسایی متغیرهای مؤثر بر آلایندههاست. هدف این پژوهش بررسی تغییرات شاخص کیفیت هوا در ارتباط با شرایط جوی و ترافیک در شهر تهران طی 60 روز (15 آبان تا 15 دی، معادل 6 نوامبر تا 5 ژانویه) برای هر یک از سالهای 1389 تا 1391 بوده است. بهمنظور محاسبۀ همبستگی و تحلیل رگرسیون بین شاخصهای کیفیت هوا (میانگین و بیشینه) با متغیرهای ترافیک و هواشناسی از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان میدهد که شاخص ناپایداری جو (شاخص– ki ) بیشترین تأثیر را بر تغییرات آلودگی هوا داشته است. در خصوص تخمین شاخص کیفیت هوا، مدلهای رگرسیون ساده و چندگانۀ خطی در سال 1390، دقیقترین مدل در تخمین بیشینة شاخص کیفیت هوا و دارای کمترین انحراف نسبی بوده است (انحراف نسبی 05/0- در مدل اول و 1/0- در مدل دوم). دستاورد شایان توجه در این تحقیق همبستگی غیرمستقیم بین تعداد خودرو و شاخص کیفیت هواست که بر خلاف انتظار است. بهنظر میرسد تولید آلایندهها در دو حالت حرکت و توقف خودروها، دو مقولۀ کاملاً متفاوت است که باید با دیگر روشهای علمی بررسی شود.
: Air Pollution Hazards
Traffic
Atmospheric Conditions
Tehran
2015
05
22
35
49
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53920_d1046cb7fd00810f1c06fba255a9e389.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
مدلسازی و پیشبینی سری زمانی شاخصهای خشکسالی با روشهای یادگیری ماشین بهمنظور مدیریت مخاطرات (مطالعۀ موردی: منطقۀ شرقی اصفهان)
ایمان
خسروی
مهدی
آخوندزاده
محمدمهدی
خوشگفتار
خشکسالی پدیدهای پیچیده و مخاطرهآمیز در کل جهان بهویژه ایران بهشمار میآید. تعیین و پیشبینی شدت خشکسالی میتواند در مدیریت مخاطرات ناشی از آن مؤثر باشد. برای تعیین شدت خشکسالی از شاخصهایی استفاده شده که به دو دستۀ کلی شاخصهای هواشناسی و سنجش از دور تقسیم میشوند. مهمترین شاخص هواشناسی، شاخص بارش استانداردشده (SPI) و در شاخصهای سنجش از دور نیز، شاخصهای مستخرج از پوشش گیاهی (NDVI) و شاخص دمای سطح زمین (LST) بوده است. برای مدلسازی رفتار سری زمانی این شاخصها و همچنین پیشبینی مقادیر آیندۀ آنها، روشهای یادگیری ماشین توانستهاند کارایی زیادی از خود نشان دهند. این مقاله نیز قصد دارد کارایی چهار روش مهم یادگیری ماشین یعنی شبکۀ عصبی (NN)، رگرسیون بردار پشتیبان (SVR)، ماشین بردار پشتیبان کمترین مربعات (LSSVM) و همچنین یک سیستم فازی بر پایۀ شبکۀ عصبی تطبیقی (ANFIS) را برای مدلسازی شاخصهای هواشناسی و سنجش از دور منطقۀ شرقی اصفهان از سال 2000 تا 2014 و پیشبینی مقادیر آنها در 2015 و 2016 بررسی کند. دادههای بهکاررفته، سری زمانی NDVI و LST ماهوارۀ مادیس و سری زمانی دادۀ میزان بارش ماهواره TRMM منطقۀ مطالعاتی است. در ابتدا، سری زمانی شاخصهای وضعیت گیاهی (VCI) و شاخص پوشش گیاهی دمایی (TVX) از دادههای NDVI و LST و سری زمانی SPI-دوازدهماهه از دادههای مقدار بارش ساخته شده است. در ادامه رفتار این سه سری زمانی، توسط هر چهار روش یادشده مدلسازی شده که مطابق با نتایج، SVR بیشترین کارایی و NN کمترین کارایی را در بین این روشها داشته است. سرعت عملکرد LSSVM و سپس ANFIS نیز بیشتر از سایر روشها بوده است. در پایان، با طراحی یک سیستم استنتاج فازی (FIS)، وضعیت خشکسالی در دو فصل بهار و تابستان 2000 تا 2016 بررسی شده که نتایج نشان از نرمالبودن وضعیت بهار در همۀ سالها بهجز دو سال 2000 و 2011 و خشکسالی شدید تابستان در همۀ سالها بهجز چهار سال 2000، 2010، 2011 و 2014 داشته است. در واقع این پژوهش قصد داشت بهکمک روشهای یادگیری ماشین و استفاده از سری زمانی دادههای سنجش از دور و هواشناسی و تلفیق آنها در یک سیستم FIS، راهکاری را برای مدلسازی رفتار خشکسالی و پیشبینی و پایش آن در آینده ارائه دهد.
Time Series Modeling
Drought indices
Machine learning
Hazards
remote sensing
Isfahan
2015
05
22
51
65
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53921_b83531f3919ba41312c075c439220009.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
تحلیل اثر الگوی سینوپتیکی رخداد مخاطرهآمیز موج گرمای تابستان 1392 و فوت ناشی از آلودگی شهر تهران
مریم
ثنایی
مجید
خانمحمدی
حسین
محمدی
دما از عناصر اساسی اقلیم است. بررسی تغییرات ناگهانی یا کوتاهمدت و درازمدت و تأثیر آن بر ساختار آبوهوای کشور اهمیت بسزایی دارد. از طرفی فراوانی، شدت و دوام دماهای افراطی، در پی تغییرات اقلیمی دهههای اخیر، میتواند بحرانهای مهمی را در شرایط اکوسیستمها پدید آورد. این مخاطرات مواردی مانند ذوب سریع برف، سیلاب، آتشسوزی، بهمن و... تا شیوع امراض و کاهش محصولات کشاورزی را در بر میگیرد. دماهای افراطی در اثر پایداری هوا و نزول و فرونشینی هوا در کلانشهرها اغلب به تشدید آلودگی هوا منجر میشود. از عواقب افزایش آلودگی هوا در درجة اول بروز بیماریهای تنفسی، تشدید بیماریهای قلبی و ریوی و همچنین افزایش مرگومیر در شهرهاست. در ایران هشت کلانشهر بهعنوان شهرهای آلوده معرفی شدهاند که اولین و مهمترین آنها شهر تهران است؛ بهطوری که از هر سه روز در سال، یک روز توسط یک یا چند آلاینده آلوده است. شرایط توپوگرافی و محصور شدن در بین سد کوهستانی البرز نیز به تشدید این وضعیت میانجامد. تهران در تابستان 1392 (تیر و مرداد) در پی استیلای امواج گرما و رسیدن دما به بیش از 40 درجة سانتیگراد، براساس گزارش سازمان هواشناسی به رکورد گرمترین روزهای سال در 60 سال گذشته رسید ]1[؛ بهطوری که بنابر گزارش ادارة کل حفاظت محیط زیست تهران پایداری هوا و کاهش کیفیت هوا سبب بروز شرایط ناسالم بهمدت سه هفتة پیاپی در تهران شد. در پژوهش پیش رو، بهمنظور شناسایی منشأ و الگوی سینوپتیکی امواج گرمای رخداده، از دادههای دمای سطح زمین سازمان هواشناسی و همچنین نقشههای فشار، ارتفاع و دما در ترازهای سطح زمین، 700 و 500 هکتوپاسکال از پایگاه NCEP/NCAR[1] و نمودار اسکیوتی پایگاه دانشگاه وایومینگ آمریکا و همچنین آمار فوتشدگان بیماریهای قلبی - عروقی، بیماریهای تنفسی و سرطانی در زمان مذکور از بخش انفورماتیک سازمان بهشت زهرا استفاده شد. نتایج نشان داد که استقرار زبانههای کمفشار گنگ در سطح زمین و پرفشار آزور و لایة وارونگی در تراز میانی و بالای جو، سبب پایداری و افزایش دما و در پی آن حبس شدن آلایندهها در سطح زمین و کاهش کیفیت هوا در تهران شد که در نهایت افزایش دوبرابری مرگومیر بیماران تنفسی را در پی داشت.
synoptic pattern
Tehran air pollution
Mortality
respiratory disease
heat waves
summer 2013 (1392)
2015
05
22
67
83
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53922_a005bddcca87307e0d368eeec3a107bb.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
ارزیابی مخاطرات آلودگی شیمیایی آب کارستی غار قوریقلعه
سعید
خضری
مهوش
مروتی
مطالعة کیفیت آبهای زیرزمینی مناطق کارستی اهمیت زیادی دارد. در این پژوهش، آلودگی شیمیایی آبهای کارستی غار قوریقلعه ارزیابی و سعی شد از طریق آزمایش و نمونهبرداریهای اصولی، نتایج آلودگیها مشخص و تحلیل شده و از طریق بازدیدهای میدانی و مصاحبه با کارشناسان مرتبط، نقش عوامل دخیل در آلودگی آب غار شناسایی شود. نمونهبرداری از آب مدخل غار و بخش انتهایی آن طی دورۀ ششماهه صورت گرفت و غلظت فلزات سنگین و کاتیونهای اصلی در آزمایشگاه اندازهگیری شد. هدایت الکتریکی (EC)، اسیدیته یا قلیایی بودن (Ph)، نرخ مصرف اکسیژن در داخل آب توسط ارگانیسمها (BOD) و نیترات (No3) نیز سنجیده شد. آرسنیک و سرب به روش جذب اتمی؛ آهن، منیزیم و منگنز به روش شعلهای؛ و لیتیوم، سدیم، کلسیم و پتاسیم به روش فتومتری اندازهگیری شد. Ph با Phمتر، EC با ECمتر،BOD با BODمتر و نیترات به روش یون کروماتوگرافی IC سنجیده شده و نتایج آزمایشگاهی غلظتها با معیارهای استاندارد آب آشامیدنی مقایسه شد. براساس نتایج، غلظت برخی عناصر آب غار مانند آرسنیک و سرب از حد مجاز آب آشامیدنی بیشتر است و مخاطرهای جدی برای سلامت انسان محسوب میشود. براساس ارزیابیها، منشأ این نوع آلودگیها عامل زمینشناسی و وجود رگههای معدنی در منطقه، سوخت ناشی از کورههای آهکپزی و فاضلابها تشخیص داده شد. دلیل غلظت زیاد عناصر آهن، منگنز و منیزیم، عبور آب از خاکها و سنگهای سطح زمین و نفوذ آن به درون غار است. عناصر اخیر سبب تغییر رنگ، کدورت و طعم آب غار شدهاند. میزان BOD زیاد است که دلیل آن عملکرد فاضلابها و ریختن مواد زاید بازدیدکنندگان غار در داخل آب غار تشخیص داده شد. براساس دادههای بهدستآمده از نتایج آزمایشگاهی، رابطهای با تأخیر یکماهه بین حداکثر زمان بارندگی ماهیانه و بیشترین مقدار عناصر پتاسیم، منگنز، نیترات و سدیم وجود دارد. یک ماه پس از نزول حداکثر بارش یعنی در فروردین، عناصر مذکور به بیشترین مقدار خود میرسند. این زمان تأخیری برای بروز حداکثر مقدار سرب دو ماه، و برای حداکثر مقدار لیتیوم و کلسیم سه ماه نسبت به حداکثر بارش است. بر پایة حداقل بارش دوره، تنها مقدار حداقل سرب تابع رواناب حاصل از بارندگی است و رابطهای بین حداقلهای ثبتشدة عناصر دیگر با حداقل بارندگی دورۀ زمانی دیده نمیشود. با توجه به موارد بالا، نظارت مستمر و دقیق بر غار، استفاده از استانداردها و تجارب بینالمللی در مدیریت آن، ارتقای سطح آگاهی عمومی بازدیدکنندگان و محدود کردن تعداد آنها، خارج کردن مواد زاید و تأسیسات آلودهکنندة محیط غار و رفع مخاطرات طبیعی و انسانی سطح بیرونی حوضۀ آبگیر غار جزو اقدامات الزامی بهمنظور رفع مخاطرات تهدیدکنندۀ آب کارستی غار قوریقلعه است.
chemical analysis
Karst water
Hazard
Pollution
Qouri-Qalae cave
2015
05
22
85
104
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53923_aad63f9145bdc89a52d847a581e133fc.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
پهنهبندی لغزش زمین در منطقۀ کاشتر کامیاران برای کاهش مخاطرات
حسن
صدوق ونینی
محمدرضا
ثروتی
کاظم
نصرتی
میترا
اسدی
محمد صدیق
قربانی
زمینلغزشها از مهمترین مخاطرات ژئومورفولوژیک بهشمار میروند. شناسایی مناطق حساس به خطر زمینلغزش از اقدامات اساسی در مدیریت منابع طبیعی و کاهش این مخاطرات است. منطقۀ کاشتر با مساحت 26 کیلومتر مربع در جنوب غربی استان کردستان در حاشیۀ شرقی کوههای شاهو واقع شده است. بهمنظور پهنهبندی، ابتدا پهنههای لغزشی با بازدیدهای میدانی بررسی شد که حدود 28 پهنۀ لغزشی شناسایی شد و پس از پردازش در محیط برنامۀGIS بهصورت یک لایه درآمد. با مبنا قرار دادن نقشۀ پراکنش زمینلغزشها وزندهی به پارامترهای مؤثر در زمینلغزش از جمله زمینشناسی، شیب جهت شیب، ارتفاع، بافت خاک، کاربری اراضی، فرسایشپذیری خاک، فاصله از گسل، تراکم آبراههها، و فاصله از جاده صورت گرفت. مدل رگرسیون لجستیک در محیط SPSS اجرا شد و نتایج نشان داد که عوامل تأثیرگذار بر وقوع زمینلغزش در منطقه بهترتیب فاصله از گسل، زمینشناسی، فرسایشپذیری خاک، جهت شیب و ... است. در نهایت منطقۀ تحقیق از نظر حساسیت به خطر وقوع زمینلغزش به پنج کلاس طبقهبندی شد که براساس آن 2/6 کیلومتر مربع دارای خطر بسیار زیاد، 6/4 کیلومتر مربع دارای خطر زیاد، 3/19 کیلومتر مربع دارای خطر متوسط، 9/7 کیلومتر مربع دارای خطر کم و در نهایت 5/6 کیلومتر مربع دارای خطر بسیار کم است.
: Landslide
Logistic regression
hazard zonation
Kashtr
hazards
: Landslide
hazards
Landslide
Hazards
2015
05
22
105
116
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53924_afe4191b3cbf9c847279d2913f190abc.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
پایش مخاطرات مناطق زلزلهزده با بهرهگیری از پرندههای بدون سرنشین بر مبنای الگوریتم فرااکتشافی پیشنهادی GPO
علی اصغر
حیدری
رحیم
علی عباسپور
پس از رخداد زلزله، اغلب، نقشۀ بههنگام و قابلاعتمادی از محیط در دسترس نیست، زیرساختهای زمینی مجهز نیستند یا ویرانشدهاند و زمان به عاملی حیاتی برای مدیریت مخاطرات، جستوجو و اکتشاف مجروحان زیر آوار تبدیل میشود. ازاینرو، مدیریت مخاطرات و پایش مناطق زلزلهزده یکی از باارزشترین زمینههایی است که بهکارگیری سیستمهای خودکار موجب کیفیتبخشی مأموریتهای امدادرسانی و بهبود بازدهی عملیات جستوجو میشود. بهکارگیری پرندههای بدون سرنشین بهعنوان سکوهای حامل سنجندههای چندمنظوره در پایش ویرانیهای برآمده از زلزله به رویکردی نوین و اقتصادی با هدف ارتقای خودکاری، بهرهوری و کارایی مدیریت مخاطرات طبیعی تبدیل شده است. روند تکامل پرندههای بدون سرنشین از سیستمهای کنترلشوندۀ از راه دور به سمت ناوبری خودکار یا ترکیبی است. در این زمینه، توسعۀ الگوریتمهای جامع، کارامد و پایدار برای مسیریابی، کنترل، ناوبری و پردازش اطلاعات سنجندههای پرندههای بدون سرنشین، بهعنوان یکی از بنیادیترین گامها در توسعۀ سیستمهای خودکار مورد توجه پژوهشگران است. در این پژوهش، یک الگوریتم فرااکتشافی جدید براساس مفاهیم گرانیسنجی در ژئودزی فیزیکی پیشنهاد شده است. هدف از طراحی این الگوریتم جدید دستیابی به روشی کاراتر در حل مسائل پیچیده با قیود مختلف نظیر مسائل مطرح در زمینۀ پایش مخاطرات است. ارزیابی دقت و کیفیت نتایج، نرخ موفقیت و همچنین زمان اجرای الگوریتمهای پیادهشده، مبین کسب نتایج برتر الگوریتم پیشنهادی نسبت به روشهای پیشین در شبیهسازی پایش مناطق زلزلهزده است.
Gravitational Potential Optimization algorithm
Unmanned Aerial Systems
Evolutionary Computing
Differential Evolution
Particle Swarm Optimization
Artificial Bee Colony Algorithm
2015
05
22
117
135
https://jhsci.ut.ac.ir/article_53925_5eafa3edaa672ef87c12cd31c75ce4bc.pdf
Environmental Management Hazards
2423-415X
2423-415X
1394
2
1
چکیدههای انگلیسی
2015
05
22
1
9
https://jhsci.ut.ac.ir/article_55891_b6db4ac3218252e49458fdc6d62b64ba.pdf