انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 12 1 2025 06 17 Possibility assessment of criminalization of zemiology in Iranian law To reduce risks امکان‌سنجی جرم‌انگاری زمیولوژی در حقوق ایران برای کاهش مخاطرات 35 50 102539 10.22059/jhsci.2025.394102.876 FA محمد جواد فتحی دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران 0000-0003-2719-6552 محمد ابراهیم شمس ناتری استاد، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران پرویز ناصری دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2025 04 25 According to the founders of the zemiology, crime is defined based on decisions and criteria Determined by the government and often involves the offender and the victim, while Attention to severe social risks that damage the most vital social values of a society or a nation and expose individuals to victimization on a larger scale than crime, it is of the greatest importance. Since most of the behaviors that create these risks are not subject to criminal regulation, criminology cannot study them in detail. Zemiology goes beyond the formal and conventional concepts of crime, attempt to criminalize these risky behaviors, and bases any method of crime control on a correct understanding of its fundamental social, cultural, political, and economic causes. The research method in this fundamental research article is analytical-descriptive and qualitative, and its compilation is the result of studying, analyzing, and comparing materials after extracting them from documented and extracted from interior and foreign scientific sources, including books, journals, and articles. The research findings show that, On the one hand, in some countries, government actions and omissions lead to many social harms, and in many cases, despite the ability to apply the law by governments, they are silent in front of the perpetrators and ignore their prosecution and trial. on the other hand, the existence of inappropriate political-social conditions and contexts, special characteristics, and the lack of criminalization of most behaviors that cause widespread social risks in our country have led to the spread of these harms and the lack of prosecution and conviction of their perpetrators, in such a way that the physical and vital integrity of citizens and the fundamental and social values of society have been overshadowed. The need to criminalize behaviors that cause widespread social risks and the need to protect citizens from these behaviors prompts our country's legislator to enact criminal regulations for these behaviors without realizing a specific result and in order to avoid possible future results. Taking this issue into account is an expression of an efficient criminal policy and a measure of legislative progress in a legal system, so that this important issue has led the legislators of most countries to criminalize risky behaviors without the need for the realization of its result in order to ensure the security and welfare of citizens and protect public interests. This regulation can guarantee and ensure the basic and fundamental values of society and the security and welfare of citizens. <strong>هدف:</strong> به عقیدۀ بانیان زمیولوژی، جرم برمبنای تصمیمات و ضوابط تعیین‌شده از سوی حاکمیت تعریف می‌شود و اغلب بزهکار و بزه‌دیده را درگیر می‌کند، درحالی که پرداختن به مخاطرات شدید اجتماعی که به حیاتی‌ترین ارزش‌های اجتماعی جامعه یا ملتی آسیب می‌رساند و در مقیاس گسترده‌تری نسبت به جرم اشخاص را در معرض قربانی شدن قرار می‌دهد از اهمیت بیشتری برخوردار است. ازآنجا که بیشتر رفتارهای موجد این مخاطرات، مشمول مقررات‌گذاری کیفری نمی‌شود، جرم‌شناسی نیز نمی‌تواند به مطالعۀ دقیق آنها بپردازد. زمیولوژی از مفاهیم رسمی و متداول جرم فراتر می‌رود، درصدد جرم‌انگاری این رفتارهای مخاطره‌آمیز برمی‌آید و هر روشی از کنترل جرم را برمبنای درک صحیحی از علل اساسیِ اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی آن قرار می‌دهد. <strong>روش پژوهش:</strong> روش تحقیق در این مقاله، پژوهش بنیادی به‌صورت تحلیلی- توصیفی و از نوع کیفی است و تدوین آن حاصل مطالعه، تجزیه‌و‌تحلیل و تطبیق مطالب پس از استخراج از منابع مدون و معتبر علمی داخلی و خارجی از جمله کتب، نشریات و مقالات است. <strong>یافته‌ها:</strong> یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در برخی کشورها، فعل و ترک فعل‌های دولتی سبب بسیاری از آسیب‌های اجتماعی می‌شود و در بسیاری از موارد، دولت‌ها علی‌رغم توان به‌ کار بستن قانون، در مقابل خاطیان سکوت کرده و از تعقیب و محاکمۀ آنها چشم‌پوشی می‌کنند. وجود شرایط و بسترهای سیاسی- اجتماعی نامناسب، ویژگی‌های خاص و جرم‌انگاری نکردن بیشتر رفتارهای مسبب مخاطرات گستردۀ اجتماعی در کشور، موجب گسترش این آسیب‌ها و عدم تعقیب و محکومیت عاملان آن شده است، به‌گونه‌ای که از این رهگذر، تمامیت جسمانی و حیاتی شهروندان و ارزش‌های اساسی و اجتماعی جامعه تحت شعاع قرار گرفته است. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>لزوم جرم‌انگاری رفتارهای موجب مخاطرات گستردۀ اجتماعی و نیاز به حفاظت از شهروندان در مقابل این رفتارها، قانونگذار کشور را بر آن می‌دارد که بدون محقق دانستن نتیجه‌ای خاص و در راستای احتراز از نتایج احتمالی در آینده، اقدام به مقررات‌گذاری کیفری این رفتارها کند. در نظر گرفتن این موضوع بیانگر سیاست جنایی کارآمد و معیار پیشرفت قانونگذاری در هر نظام حقوقی محسوب می‌شود، به‌طوری که این مهم قانونگذاران بیشتر کشورها را بر آن داشته تا در زمینۀ تأمین امنیت رفاهی شهروندان و محافظت از مصالح عمومی، به‌سمت جرم‌انگاری رفتارهای مخاطره‌آمیز، فارغ از تحقق نتیجۀ آن هدایت شوند. این مقررات‌گذاری می‌تواند ارزش‌های اساسی و بنیادین جامعه و امنیت رفاهی شهروندان را تضمین و تأمین کند. https://jhsci.ut.ac.ir/article_102539_2d45ce2066ef8d64dedb0a6d60536cbd.pdf