انجمن مخاطره شناسی ایرانمدیریت مخاطرات محیطی2423-415X12320251217Investigation of the Physical Hazards of Land Subsidence in the Varamin Plainبررسی مخاطرات کالبدی فرونشست زمین در دشت ورامین19921410452610.22059/jhsci.2025.401565.894FAمنیژهقهرودی تالیاستاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0000-0002-8817-9329علیقویطنگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانJournal Article20250830Land subsidence is one of the major environmental and geological challenges in urban and agricultural areas of Iran, including Varamin County. This phenomenon leads to the formation of cracks and deep depressions and creates various hazards such as disruption of urban infrastructure and agricultural areas. The city of Varamin is located on the relatively vast and flat Varamin Plain, which, due to excessive extraction of groundwater resources and the thickness of alluvial sediments, is highly exposed to this phenomenon. The data used in this study include Sentinel-1 images from the period October 8, 2014, to March 25, 2024, extracted from the Subsidence Portal. The remaining data were obtained through field surveys of the evidence and effects of subsidence, and their geographic locations were recorded using GPS, ground photography, and the spatial matching of the GPS points with Google Earth. Interferograms and coherence data were produced using the LiCSAR system based on the GMTSAR software and interferometry methods. The interferograms were processed within the overlapping frames defined in the COMET-LiCS system. To correct the atmospheric model, the GACOS tool and InSAR data were used to effectively eliminate atmospheric (tropospheric) noise. In order to determine a transverse profile of the subsidence in the Varamin area, the point at 35°33'8.52" N latitude and 51°41'2.13" E longitude, with an elevation of 1285.97 meters above sea level, was selected. The results obtained from the land subsidence data in Varamin County showed that the average annual subsidence during the period 2014–2024 was 68.1 cm. The subsidence zoning map indicates that the phenomenon is occurring with non-uniform distribution and varying intensities, with greater subsidence observed in the central regions of Varamin—likely due to human activities and excessive groundwater extraction. The maximum recorded subsidence in the Varamin Plain reached 140 cm. The average annual subsidence over the statistical period is 68.1 cm, increasing from no measurable subsidence in 2014 to 169 cm in 2023 and 38.7 cm in 2024. This indicates that land subsidence in Varamin County, although initially a seasonal hazard occurring mainly during dry periods and partially compensated during wet seasons, has since 2019 (1398 SY) evolved into a persistent crisis. Field evidence of subsidence also reveals the vulnerability of human structures, especially residential buildings, with some areas experiencing such damage that residents have been forced to abandon their homes.فرونشست زمین از چالشهای مهم زیستمحیطی و زمینشناختی در مناطق شهری و کشاورزی ایران از جمله شهرستان ورامین است. این پدیده سبب ایجاد شکافها و فرورفتگیهای عمیق میشود و خطرهای مختلفی از جمله اختلال در زیرساختهای شهری و مناطق کشاورزی ایجاد میکند. شهر ورامین بر بستر دشت بهنسبت وسیع و هموار ورامین استقرار یافته است و بهدلیل برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی و ضخامت رسوبت آبرفتی، بهشدت در معرض این پدیده قرار دارد. دادههای استفادهشده در این پژوهش شامل تصاویر سنتینل 1 در دورۀ زمانی 08/10/2014 تا 25/03/2024 است که از سایت Subsidence Portal استخراج شده است. باقیماندۀ دادهها در پی برداشت میدانی از شواهد و اثرهای فرونشست و موقعیت مکانی آنها توسط GPS، عکسبرداری زمینی و تطابق موقعیت مکانی نقاط برداشتشده با GPS با گوگلارث استخراج شده است. اینترفروگرامها و دادههای کوهرنسی با استفاده از سامانۀ LiCSAR و بر اساس نرمافزار GMTSAR و تداخلسنجی تولید شدهاند. اینترفروگرامها در فریمهای همپوشانی که در سامانۀ COMET-LiCS تعریف شده، پردازش شده است. از ابزار GACOS برای اصلاح مدل جوی و از دادههای اینسار برای حذف مؤثر نویز جوی (تروپوسفر) استفاده شده است. برای تعیین نیمرخ عرضی از فرونشست، محدودۀ ورامین در مختصات 35 درجه و 33 دقیقه و 8/52 ثانیۀ عرض شمالی و 51 درجه و 41دقیقه و 2/13 ثانیۀ طول شرقی با ارتفاع 97/1285 متر از سطح دریا انتخاب شد. نتایج حاصل از دادههای فرونشست زمین در شهرستان ورامین نشان داد که میانگین سالانۀ فرونشست در دورۀ زمانی 2024-2014 معادل 1/68 سانتیمتر است. نقشۀ پهنهبندی فرونشست نشان میدهد که توزیع غیریکنواخت بوده و با شدتهای متفاوتی در حال وقوع است، بهطوری که در نواحی مرکزی ورامین، فرونشست بیشتری مشاهده میشود که ممکن است بهدلیل فعالیتهای انسانی و برداشت آبهای زیرزمینی باشد. بیشترین مقدار فرونشست در دشت ورامین است که معادل 140 سانتیمتر بوده است. میانگین سالانۀ فرونشست در طول دورۀ آماری 1/68 سانتیمتر است که این میزان از سال 2014 بدون فرونشست به بیش از 169 سانتیمتر در سال 2023 و 7/38 سانتیمتر در سال 2024 رسیده است. این موضوع بیانگر این است که فرونشست زمین در شهرستان ورامین در ابتدا مشکلی بوده که در فصول خشک رخ میداده و در فصول مرطوب کمی جبران میشده، ولی از سال 1398 به بعد به مخاطرۀ دائمی منجر شده است. همچنین شواهد میدانی فرونشست حاکی از آسیبپذیری سازههای انسانی و بهویژه مسکونی شده است و در مکانهایی ساکنان بهناچار مجبور به ترک خانههایشان شدهاند.
https://jhsci.ut.ac.ir/article_104526_4a70c68a5052960d1da4b58806770c7c.pdfانجمن مخاطره شناسی ایرانمدیریت مخاطرات محیطی2423-415X12320251217Comparative analysis of hazards assessment strategies with the strategies of the Red Crescent Society in response to hazardous events
(Case Study: Kurdistan Province)تحلیل تطبیقی راهبردهای مخاطرهشناسی و راهبردهای جمعیت هلال احمر در پاسخ به رویدادهای مخاطرهآمیز، مطالعۀ موردی: استان کردستان21523110512510.22059/jhsci.2025.402521.898FAآرامحافظیگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانحسینمحمدیگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانابراهیممقیمیگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانسید اسعدحسینیادارۀ کل هواشناسی استان کردستان، سنندج، ایرانJournal Article20250813Today, the world is facing many changes in terms of the source of threats and environmental hazards, and these changes have caused all organizations and populations, including the national Red Cross and Red Crescent populations to think about changing the strategy in their work and modify it because environmental hazards It is a part of our lives and a risk-free life is impossible Therefore, due to the importance of the subject in this study, a comparative analysis of the strategies and activities of the Red Crescent population with natural risk strategies in Kurdistan province was performed. For this purpose, SWOT analysis methods, which is a tool for status analysis and strategy formulation, and Geographic Information System (GIS) and methodology of stages of strategic development system of the crescent population and the conceptual method of operation have been used in this research, as well as new strategies. Also, global strategies such as Sendai, Hugo strategies and 2030 strategy were examined. To study the environmental hazards, zoning maps of different natural hazards and statistics and information of various events in Kurdistan province were used. The results showed that hazards such as forest and pasture fires, snow and blizzard, road accidents, floods and urban flooding, mountain accidents, lightning and debris fall were the most common and the reaction of the Red Crescent Society operational teams in Kurdistan province. Is. Based on the expected results and outcomes in the Red Crescent population and risk studies strategies, it is possible to be aware, prepared and responsive to accidents and hazards, especially new hazards, comprehensive, integrated and needs-based education, reduce dependence on government resources and relative financial independence. In the Red Crescent Society and the universality of risk management strategies. Accordingly, despite the new strategies in the Red Crescent population of Kurdistan province, there is a need to build and equip urban centers, awareness of the dangers and comprehensive training of forces.امروزه جهان از نظر منشأ تهدیدها و مخاطرات محیطی با تغییرات زیادی روبهرو است. این تغییرات سبب شده که همۀ سازمانها و جمعیتها از جمله جمعیتهای ملی صلیب سرخ و هلال احمر به فکر تغییر راهبرد در نوع کار خود باشند؛ چراکه مخاطرات طبیعی بخشی از زندگی است و زندگی عاری از مخاطرات نیز ناممکن است. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به تحلیل تطبیقی راهبردهای مخاطرهشناسی و راهبردهای جمعیت هلال احمر در پاسخ به رویدادهای مخاطرهآمیز در استان کردستان پرداخته شد. بدین منظور از روشهای تحلیل SWOT که ابزاری برای تحلیل وضعیت و تدوین راهبرد است و همچنین سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)<strong> </strong><strong> </strong>و روششناسی مراحل تدوین برنامههای نظام تحول راهبردی جمعیت هلال و روش مفهومی عملیاتسازی استفاده شد. در این پژوهش راهبردهای نوین جهانی مانند سندای، هیوگو و راهبرد 2030 نیز بررسی شد. برای بررسی مخاطرات محیطی نیز از نقشههای پهنهبندی مخاطرات مختلف طبیعی و آمار و اطلاعات رخدادهای مختلف در استان کردستان استفاده شد. نتایج نشان داد که مخاطراتی مانند آتشسوزی جنگل و مرتع، برف و کولاک، سیل و آبگرفتگی معابر شهری، مخاطرات کوهستان و رعدوبرق بیشترین فراوانی و واکنش گروههای عملیاتی جمعیت هلال احمر استان کردستان را داشته است. براساس نتایج تغییر نگرش در بخش مغزافزاری و خلق مدلهای ذهنی نوین اولویت اصلی نظام سیاستگذاری جدید جمعیت هلال احمر است؛ چراکه پاسخگویی سریع در مقیاس بزرگ تنها از این طریق امکانپذیر است. همچنین بررسیها نشان داد که از زمان تصویب چارچوب اقدام هیوگو، پیشرفتهایی در کاهش خطر در سطوح محلی، ملی، منطقهای و جهانی به دست آمده است که سبب کاهش مرگومیر در زمینۀ تعدادی از مخاطرات شده است. براساس نتایج و پیامدهای مورد انتظار در راهبردهای جمعیت هلال احمر و مخاطرهشناسی میتوان به آگاهی، آمادگی و پاسخگویی در مقابل مخاطرات بهویژه مخاطرات جدید، آموزش فراگیر، یکپارچه و مبتنی بر نیازها، کاهش وابستگی به منابع دولتی و استقلال نسبی مالی در جمعیت هلال احمر و جهانی بودن راهبردهای مخاطرهشناسی اشاره کرد. بر این اساس با وجود راهبردهای جدید در جمعیت هلال احمر استان کردستان، ساخت و تجهیز مراکز درونشهری، آگاهی از مخاطرات و آموزش فراگیر نیروها ضرورت دارد.https://jhsci.ut.ac.ir/article_105125_3db3d9062a47c59eb845be8764399f5d.pdfانجمن مخاطره شناسی ایرانمدیریت مخاطرات محیطی2423-415X12320251217Application of Recycled Art in Sustainable Design of Parks and Green Spaces in Tabriz: An Approach to Enhancing Visual Appeal and Reducing Environmental Hazardsکاربرد هنر بازیافت در طراحی پایدار پارکها و فضاهای سبز شهر تبریز با رویکرد ارتقای جذابیت بصری و کاهش مخاطرات محیطی23325010512610.22059/jhsci.2025.401838.896FAالنازابی زادهاستادیار گروه معماری و شهرسازی، دانشکدۀ مهندسی عمران و معماری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایرانJournal Article20250905In a context where cities are increasingly confronted with challenges such as rising volumes of urban waste and escalating environmental hazards, the sustainable design of parks and green spaces has gained significant importance as an effective strategy for environmental management and the enhancement of urban quality of life. Within this framework, recycled art, serving as a creative and culturally meaningful approach, can play a pivotal role in achieving these objectives by integrating aesthetic innovation with environmental responsibility.
<strong>Objectives:</strong> This study aims to clarify the role of recycled art in the sustainable design of selected parks and green spaces in Tabriz, emphasizing its contribution to enhancing visual appeal and managing environmental hazards. In this context, the study adopts a creative approach based on recycled art to mitigate environmental hazards and promote awareness and sustainable behaviors within the urban landscape.
<strong>Method:</strong> Employing a qualitative and analytical methodology, this research examines the application of recycled art in park and landscape design from the perspectives of improving environmental quality, visual enhancement, and environmental hazard management. By reviewing conceptual frameworks and exemplary cases of creative waste reuse in the form of artistic urban elements, the study discusses the potential of this approach to strengthen place identity and foster environmental stewardship.
<strong>Findings:</strong> The analysis reveals that recycled art extends beyond a purely technical or environmental practice, representing a multilayered and interpretive approach that redefines the human–environment relationship. The creative transformation of waste into urban furniture, pathways, fountains, playgrounds, murals, and lighting installations not only enhances visual appeal and environmental quality but also creates multisensory and participatory experiences for users.
<strong>Conclusions</strong>: The use of recycled art into sustainable design of selected parks and green spaces in Tabriz is not only a means of waste reduction but also a multidimensional and innovative strategy that enriches visual quality, environmental experience, and user engagement. As a cultural–symbolic approach, it creates participatory and educational spaces that strengthen human–environment interactions, collective identity, and a culture of environmental protection, while contributing to environmental hazard management. Moreover, recycled art can serve as a transferable and replicable model for other urban public spaces, supporting sustainable development and enhancing cultural and environmental resilience in cities. در شرایطی که شهرها با چالشهای فزایندهای همچون افزایش حجم پسماندها و مخاطرات زیستمحیطی روبهرو هستند، توجه به طراحی پایدار در پارکها و فضاهای سبز بهعنوان یکی از راهکارهای مؤثر در مدیریت محیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهری اهمیت یافته است. در این میان، هنر بازیافت بهعنوان رویکردی خلاقانه و فرهنگی، میتواند ابزاری مؤثر در تحقق این هدف به شمار آید.
<strong>اهداف:</strong> پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هنر بازیافت در طراحی پایدار فضاهای سبز و پارکهای منتخب در شهر تبریز، با تأکید بر ارتقای جذابیت بصری و کاهش مخاطرات محیطی انجام گرفته است. این پژوهش با تکیه بر هنر بازیافت، رویکردی خلاقانه برای کاهش مخاطرات زیستمحیطی و ارتقای آگاهی و رفتارهای پایدار در پارکها و فضاهای سبز شهری ارائه میدهد.
<strong>روش:</strong> این پژوهش با رویکردی کیفی و روش تحلیلی، کاربرد هنر بازیافت در طراحی پارکها و فضاهای سبز را از منظر ارتقای کیفیت محیطی، افزایش جذابیت بصری و مدیریت و کاهش مخاطرات زیستمحیطی بررسی میکند؛ بهطوری که با مرور مفاهیم و نمونههای بازآفرینی خلاقانه پسماندها در قالب المانهای هنری در منظر شهری، دربارۀ ظرفیت این رویکرد برای ارتقای هویت مکانی و ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست بحث شده است.
<strong>یافتهها: </strong>تحلیلها نشان داد که هنر بازیافت فراتر از نوعی تکنیک فنی یا زیستمحیطی صرف، ماهیتی چندلایه است که بازتابدهندۀ رابطه انسان و محیط است. بهکارگیری پسماندهای بازآفرینیشده در قالب عناصری همچون مبلمان شهری، مسیرهای پیادهروی، آبنماها، فضاهای بازی کودکان، دیوارنگارهها و المانهای نوری، ضمن ارتقای جذابیت بصری و کیفیت محیطی، تجربهای چندحسی و مشارکتی برای کاربران ایجاد میکند.
<strong>نتیجهگیری:</strong> استفاده از هنر بازیافت در طراحی پایدار فضاهای سبز و پارکهای منتخب در شهر تبریز، بهعنوان رویکردی خلاقانه و چندبعدی، افزون بر کاهش پسماند و ارتقای کیفیت محیطی، به تقویت تجربۀ حضور، هویت جمعی و تعامل انسان و محیط کمک میکند. این رهیافت فرهنگی–نمادین، از طریق ایجاد فضاهای آموزشی و مشارکتی، میتواند نقش مؤثری در شکلگیری رفتارهای مسئولانه، ارتقای سواد زیستمحیطی جامعه، ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست و مدیریت مخاطرات زیستمحیطی داشته باشد و همچنین میتواند الگویی تعمیمپذیر برای دیگر فضاهای عمومی شهری باشد و به توسعۀ پایدار و تابآوری فرهنگی و محیطی شهرها کمک کند.https://jhsci.ut.ac.ir/article_105126_817742ad35084cea6d4b37d13e324e43.pdfانجمن مخاطره شناسی ایرانمدیریت مخاطرات محیطی2423-415X12320250923Systematic Reassessment of Surface Dynamics: An “Interrupture” Approach to Enhanced Resilience (Case Study: Kopet Dagh Region, NE Iran)بازاندیشی سامانمند پویایی سطح زمین با رویکرد وقفهگسیختگی سطحی و افزایش تابآوری مطالعۀ موردی: کپهداغ (شمال شرق ایران)25126610527210.22059/jhsci.2025.404697.902FAمرتضیرضایی عارفیدانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانابراهیممقیمیگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانمنصورجعفربگلوگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانسید موسیحسینیگروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانمجیدفخریسازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، تهران، ایرانJournal Article20250930<strong>Background: Surface rupture — a hallmark of Earth’s restless crust — manifests as fractures, tears, or displacements driven by complex tectonic, gravitational, or anthropogenic forces, profoundly shaping geomorphic evolution and seismic activity. Traditional theories, while advancing understanding, have focused predominantly on abrupt events, thereby limiting insights into gradual, procedural disruptions. Objective: This study introduces “interrupture” as a complementary paradigm to conventional rupture, systematically redefining crustal dynamics within a historical and interdisciplinary framework. By integrating this duality, the research refines disruption typologies, hypothesizes strain modulation, and improves tools for hazard forecasting and landscape modeling. Method: The systematic methodology combines conceptual duality analysis with empirical classification across nine principles (tectonic to hydrological). Quantitative models, including first-order differential equations (dδ/dt = v_creep + Σ Δδ_rupture × exp(-t/τ_res)) and numerical simulations, are validated using remote-sensing data (InSAR, GPS) from tectonically active zones, supported by geoinformatics and spatial-mechanical analysis, with statistical evaluation (r = 0.85, p < 0.01) confirming strain modulation. Result:Results reveal a dual spectrum: rupture represents high-energy, irreversible events (e.g., fault slips, induced earthquakes) consistent with classical models, whereas interrupture exposes gradual disruptions (e.g., creep, subsidence) detectable through advanced instrumentation. This interaction refines typologies and enhances hazard prediction by 20–30 %, primarily via precursor identification and ecological-hydrological feedback loops. Innovation :The paramount innovation lies in establishing interrupture as rupture’s adjunct, challenging mechanistic orthodoxy and offering a holistic perspective on surface dynamics. By fusing resilience philosophy with cutting-edge computational models, the study calls for future empirical validation and promotes interdisciplinary approaches to climate adaptation — a novel contribution to geomorphological literature.</strong> <strong>موضوع:</strong> گسیختگی سطحی (rupture)بهعنوان ویژگی بارز پوستۀ ناآرام زمین، بهصورت شکستگی، پارگی یا جابهجایی فیزیکی ظاهر میشود و فرایندهای تکامل ژئومورفولوژیک و زلزلهای را شکل میدهد. با اینحال، تمرکز سنتی بر رویدادهای ناگهانی، دامنۀ فهم از پویاییهای تدریجی را محدود کرده است. این پژوهش با معرفی پارادایم وقفهگسیختگی (interrupture) در کنار گسیختگی سنتی، دوگانگی پویاییهای پوسته را بازتعریف میکند و تابآوری را بهمنزلۀ پلی میان اختلال ناگهانی و سازگاری فرایندی برجسته میسازد.<br /><strong>هدف اصلی:</strong> پالایش گونهشناسی اختلالات، فرضیهسازی تعدیل کرنش و ارتقای ابزارهای پیشبینی مخاطرات و مدلسازی منظره، با تمرکز بر تعامل این دوگانگی در چارچوبی میانرشتهای برای مدیریت ریسکهای محیطی.<br /><strong>روش: </strong>روششناسی نظاممند شامل تحلیل مفهومی دوگانگی و دستهبندی تجربی در ۹ اصل (تکتونیکی تا هیدرولوژیک) است. مدلهای کمی مانند معادلات دیفرانسیل (dδ/dt = v_creep + Σ Δδ_rupture * exp(-t/τ_res) و شبیهسازیهای عددی، برپایۀ دادههای سنجش از دور (InSAR، GPS) از زونهای تکتونیکی فعال و پژوهشهای ژئوانفورماتیک و تحلیلهای مکانی فضایی بههمراه تحلیل آماری (همبستگی 85/0 r =، 01/0p<) برای ارزیابی تعدیل کرنش اعتبارسنجی شدهاند.<br /><strong>نتایج:</strong> یافتهها طیفی دوگانه را نشان میدهند: گسیختگی بهعنوان رویدادهای پرانرژی (مانند لغزش گسل و زلزلههای القایی) با مدلهای سنتی همراستاست، درحالی که وقفهگسیختگی، گسستهای تدریجی (مانند خزش و فرونشست) را با ابزارهای پیشرفته آشکار میکند. این تعامل، گونهشناسیها را پالایش میکند و پیشبینی مخاطرات را ۲0 تا 30 درصد بهبود میبخشد و بر تعدیل کرنش و حلقههای بازخورد اکولوژیک- هیدرولوژیک تأکید دارد.<br /><strong>نتیجه و نوآوری:</strong> وقفهگسیختگی مکمل گسیختگی است که پارادایم مکانیکی سنتی را به چالش میکشد و لنزی کلنگر برای پویایی سطح ارائه میدهد؛ این مفهوم، با تلفیق فلسفۀ تابآور و مدلهای محاسباتی نوین، اعتبارسنجی تجربی آینده را خواستار است و رویکردی میانرشتهای برای سازگاری با تغییرات فراهم میآورد که در ادبیات ژئومورفولوژی رویکردی جدید است.https://jhsci.ut.ac.ir/article_105272_072d786a04f8e5a89c879365221c4f5c.pdfانجمن مخاطره شناسی ایرانمدیریت مخاطرات محیطی2423-415X12320251221Evidences of active tectonics in the urban and peri-urban areas of Bojnourd and its hazards analysisشواهد زمینساخت فعال در گسترۀ شهری و پیراشهری بجنورد و تحلیل مخاطرات آن26728210533110.22059/jhsci.2025.407051.909FAمعصومهملازادهگروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایرانتیمورجعفریعضو هیأت علمی گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران0000-0001-7713-2982رمضانعلینادری مایوانعضو هیأت علمی گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایرانJournal Article20251126To investigate evidence of active tectonic in the Bojnourd urban and peri-urban areas, morphotectonic indicators and field surveys, interpretation of landforms, geophysical data, and library studies were used. In total, 8 morphotectonic indices were used and analyzed: Vf,S,T,Smf,Hc & Hi,Sl,Bs and Af. The relative tectonic activity index (Iat) shows that the region has moderate relative activity. Simultaneous Investigation of 8 indices Af, Bs, Sl, Hi & Hc, Smf, T, S and Vf showed that the study area has significant tectonic heterogeneity. Sub-basins 1 and 5 consistently have values corresponding to high tectonic activity in three indices (T, S, Vf), and sub-basins 3, 4, and 8 consistently have values corresponding to low tectonic activity in three indices (Af, Sl, Hi). All sub-basins and the entire study area have moderate and uniform tectonic activity in the Smf index. In the Iat index, sub-basins 1 and 5, with a category of 2, had high tectonic activity, sub-basins 2, 3, 4, 6, 7 and the entire study area with a category of 3, had medium tectonic activity, and sub-basin 8, with a category of 4, had low tectonic activity. Results from field investigations such as new crushing in the fault plane, microfaults, new faults, interpretation of landforms such as the formation of new alluvial fans below older alluvial fans, geophysical data such as hidden exploratory fault systems located under the urban area of Bojnourd, including: the Doberar fault system located under the Hesare shirali, Nawak town, Farrokhi neighborhood and Farhangian town, and the fault system located in the bed of the Bashghardash river and the epicenters of recent destructive earthquakes also indicate active tectonics and high seismic potential in the urban and peri-urban areas of Bojnourd.برای بررسی شواهد زمینساخت فعال در گسترۀ شهری و پیراشهری بجنورد، از شاخصهای مورفوتکتونیکی و بررسیهای میدانی، تفسیر زمینشکلها، دادههای ژئوفیزیکی و مطالعات کتابخانهای استفاده شد. در مجموع، هشت شاخص مورفوتکتونیکی عدم تقارن حوضۀ زهکشی، نسبت شکل حوضۀ زهکشی، گرادیان طولی آبراهه، انتگرال هیپسومتری و منحنی انتگرال هیپسومتری، پیچوخم جبهۀ کوهستان، تقارن توپوگرافی عرضی، پیچوخم کانال رودخانه و نسبت پهنای کف دره به عمق دره استفاده و تحلیل شدند. شاخص فعالیت نسبی تکتونیکی (Iat) نشان میدهد که منطقه از فعالیت نسبی متوسط برخوردار است. بررسی همزمان هشت شاخص Vf,S,T,Smf,Hc & Hi,Sl,Bs,Af نشان داد که منطقه دارای ناهمگونی تکتونیکی زیادی است. زیرحوضههای 1 و 5 بهصورت پیوسته در سه شاخص (T، S، Vf) دارای مقادیر متناظر با فعالیت تکتونیکی زیاد و زیرحوضههای 3، 4 و 8 بهصورت پیوسته در سه شاخص (Af، Sl، Hi) دارای مقادیر متناظر با فعالیت تکتونیکی اندکاند. تمام زیرحوضهها و کل منطقه در شاخص Smf، از فعالیت تکتونیکی متوسط و یکنواختی برخوردارند. در شاخص Iat، زیرحوضههای 1 و 5، با کسب ردۀ 2 و از فعالیت تکتونیکی زیاد، زیرحوضههای 2، 3، 4، 6، 7 و کل منطقه با کسب ردۀ 3، از فعالیت تکتونیکی متوسط و زیرحوضۀ 8، با کسب ردۀ 4، از فعالیت تکتونیکی کم برخوردارند. نتایج بررسیهای میدانی مانند خُردشدگی جدید در صفحۀ گسل، میکروگسلها، گسلهای جدید، تفسیر زمینشکلها مانند تکوین مخروطافکنههای جدید پایینتر از مخروطافکنههای قدیمی، دادههای ژئوفیزیکی مانند سامانههای گسلی اکتشافی پنهان موجود در زیر گسترۀ شهری بجنورد شامل سامانۀ گسلی دوبرار واقع در زیر حصار شیرعلی، شهرک ناوک، محلۀ فرخی و شهرک فرهنگیان و سامانۀ گسلی واقع در بستر رودخانۀ بشقارداش و رومرکز زلزلههای تخریبی اخیر نیز، زمینساخت فعال و پتانسیل زیاد لرزهخیزی در گسترۀ شهری و پیراشهری بجنورد را نشان میدهند.https://jhsci.ut.ac.ir/article_105331_81cb618aae1deffa2d624343172fcd5c.pdfانجمن مخاطره شناسی ایرانمدیریت مخاطرات محیطی2423-415X12320260316Analysis of Indigenous Knowledge Components of Flood Management and Flood Potential in the Kan-Soleqhan Watershedتحلیل مؤلفههای دانش بومی مدیریت سیلاب و پتانسیل سیلخیزی درحوضۀ آبخیز کن- سولقان28329610635010.22059/jhsci.2026.406829.908FAعلیاحمدآبادیدانشیار ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانانسیهمیهن پرستدانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانامیرصفاریاستاد ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانJournal Article20251122<strong>Objective:</strong> Floods are among the most destructive environmental hazards, causing severe damage and casualties to residential areas and infrastructure each year. Despite advances in technology and structural flood management measures, vulnerability has increased due to climate change and land-use changes. This study aimed to analyze the components of indigenous knowledge in flood management within the Kan-Soleqhan watershed and to assess the flood potential of its sub-basins.<strong> Methods:</strong> The research was conducted in two stages. First, indigenous knowledge components were examined using questionnaire data analyzed through structural equation modeling. Second, hydrological modeling was performed with HEC-HMS software to estimate flood potential across the sub-basins. Historical flood events, including the Imamzadeh Davoud flood (1952) and the Mordad flood (1962), were used as contextual references.<strong> Results:</strong> The findings revealed that among the components of indigenous knowledge, understanding floodplain behavior was the most significant factor. Hydrological simulations indicated that the Imamzadeh Davoud, Randan, and Doab sub-basins exhibit the highest flood risk, whereas the Heryas and Soleqhan sub-basins show the lowest potential.<strong> Conclusions:</strong> The study underscores the importance of integrating indigenous knowledge with modern structural and non-structural flood management approaches. Such integration can support the development of a comprehensive flood management framework for the Kan Basin, enhancing prevention, preparedness, and response strategies, and ultimately reducing damages and casualties from future floods. سیلاب از مهمترین مخاطرات محیطی است که هر ساله خسارات و تلفات گستردهای بر مناطق مسکونی و زیرساختهای انسانی وارد میکند. با وجود پیشرفتهای فناوری و روشهای مدیریت سازهای سیلاب، آسیبپذیری ناشی از سیلاب بهدلیل تغییرات اقلیمی و تغییر کاربری اراضی افزایش یافته است. این پژوهش با تمرکز بر حوضۀ آبخیز کن- سولقان، بهعنوان یک مطالعۀ موردی شهری با سوابق سیلابی شاخص از جمله سیل امامزاده داوود در سال ۱۳۳۱ و سیل مرداد ۱۴۰۱ در دو گام انجام گرفت: نخست، تحلیل مؤلفههای دانش بومی مدیریت سیلاب با استفاده از دادههای پرسشنامه با روش SEM؛ دوم، برآورد پتانسیل سیلخیزی زیرحوضهها با بهرهگیری از مدلسازی هیدرولوژیکی در نرمافزار HEC-HMS. نتایج پژوهش نشان میدهد که در میان مؤلفههای دانش بومی، شناخت رفتار سیلاب در دشتها و پهنههای سیلابی اهمیت بیشتری دارد. همچنین زیرحوضههای امامزاده داوود، رندان و دوآب بیشترین پتانسیل سیلخیزی را دارند و زیرحوضههای هریاس و سولقان کمترین میزان را نشان میدهند. نوآوری پژوهش حاضر در آن است که دانش بومی نه بهعنوان دادۀ توصیفی، بلکه بهعنوان ابزار تحلیلی برای تفسیر، وزندهی و اولویتبندی خروجیهای HEC-HMS بهکار گرفته شده است؛ بهگونهای که نتایج SEM نشان میدهد برخی زیرحوضهها با وجود دبی اوج مشابه، بهدلیل ویژگیهای بومی پهنۀ سیلابی و الگوی استقرار سکونتگاهها، از نظر مدیریت سیلاب، اولویت دارند؛ امری که با اتکای صرف بر مدل هیدرولوژیکی قابل شناسایی نیست. بنابراین، نقش دانش بومی در این پژوهش نه جایگزینی مدل هیدرولوژیکی، بلکه تکمیل خلأ تصمیمسازی آن در مقیاس محلی است. اگرچه به تلفیق دانش بومی و مدلهای علمی در سالهای اخیر توجه شده است، پژوهش حاضر با انتقال دانش بومی از سطح توصیفی به سطح تحلیلی- کمّی، امکان استفادۀ عملیاتی از آن را در مدیریت سیلاب شهری فراهم میکند.https://jhsci.ut.ac.ir/article_106350_d5374fa803686aa3c4e7a468215ae053.pdf