انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Spatial Simulation, Geomorphological Hazards and Limitations of Physical Development of Malekan City شبیه‌سازی فضایی، مخاطرات و محدودیت‌های ژئومورفولوژیکی توسعۀ فیزیکی شهر ملکان 5 24 52606 10.22059/jhsci.2014.52606 FA محمدحسین رضائی مقدم استاد ژئومورفولوژی دانشکدۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه تبریز. منصور خیری زاده آروق دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه تبریز. Journal Article 2014 09 23 Geomorphology, in some cases, provides a good platform for physical development of cities. However, physical development of cities, sometimes result in unsuitable and hazardous geomorphologic process and form. Therefore, geomorphology of the region is of importance in physical planning and urban development. In this study, based on historical trends of expanding the boundaries of the Malekan city (located in eastern Azerbaijan province), the pattern for future growth of the city was simulated, using Markov Chains–Cellular Automata hybrid model. Then, limitations and geomorphological hazards ahead in relation with the continuation of the current growth pattern are investigated. Most important materials used in this research include: topographic maps, geological map, GIS and RS software, ASTER, SPOT, and Landsat satellite imagery. Monitoring urban expansion from 1985 indicates that the spatial growth pattern of the city has been towards the barren lands and lagoon area in recent years. By developing past growth patterns and taking into account the transition probabilities and the neighborhood rules, development trend of the city mainly will be towards lagoon and hillslope units. Geomorphology of the study area will impose limitations and hazards to his parts. In this context, most important problems relating to the physical development of Malekan city include: lodgment of some parts of the city on the steep, dealing with hillslope landform with low strength lithology, high levels of water table in lagoon area, and flooding probability in some parts of the city. ژئومورفولوژی در برخی موارد، بستر مناسبی برای توسعۀ فیزیکی شهرها فراهم می‌سازد. گاهی نیز با وجود مساعدت ژئومورفولوژی، توسعۀ فیزیکی شهرها به‌سمتی است که نتیجۀ آن برخورد شهر با فرم‌ها و فرایندهای ژئومورفولوژیکی نامناسب و پرمخاطره خواهد بود. بنابراین، در برنامه‌ریزی توسعۀ فیزیکی شهرها توجه به ژئومورفولوژی منطقه ضروری است. در این تحقیق، با توجه به روند گذشتۀ گسترش مرزهای شهر ملکان (واقع در جنوب استان آذربایجان شرقی)، الگوی رشد آتی شهر با استفاده از مدل ترکیبی ماشین‌های خودکار سلولی- زنجیرۀ مارکوف شبیه‌سازی شده و به محدودیت‌ها و مخاطرات ژئومورفولوژیکی پیش رو در زمینۀ تداوم الگوی رشد فعلی شهر بررسی می‌شود. در این زمینه، از تصاویر ماهواره‌ایAster، Spot و Landsat، نقشه‌های توپوگرافی، زمین‌شناسی و نرم‌افزارهای GIS و RS استفاده شد. پایش رشد شهری از سال 1985 میلادی نشان می‌دهد که الگوی رشد شهر، بیشتر به‌سمت اراضی بایر و در سال‌های اخیر به‌سمت محدودۀ تالاب بوده است. با تداوم الگوی رشد گذشته و درنظر گرفتن احتمالات گذار و قوانین همسایگی، روند توسعۀ آتی شهر اغلب به‌سمت محدودۀ تالاب و واحد تپه‌ماهورها خواهد بود. ژئومورفولوژی منطقه، محدودیتها و مخاطراتی را به این قسمت‌ها تحمیل خواهد کرد. استقرار قسمت‌هایی از شهر بر روی شیب‌های تند؛ برخورد با لندفرمهای تپه‌ماهوری با لیتولوژی منفصل، سست و استحکام اندک؛ بالا بودن سطح ایستابی آب‌های زیرزمینی در محدودۀ تالاب و احتمال آب‌گرفتگی و وقوع سیلاب در این محدوده، از مهم‌ترین مسائل پیش روی توسعۀ فیزیکی شهر است.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52606_c8a26dbbc7aeea152868bd6de3253893.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Application of Protection Motivation Fear Appeals Theory in Promoting Safety Culture against Earthquake کاربرد نظریۀ انگیزش حمایتی جاذبۀ ترس برای ارتقای فرهنگ ایمنی در برابر زلزله (مطالعۀ موردی تأثیر زلزلۀ اهر- ورزقان در اصلاح نگرش و رفتار مردم در برابر زلزله) 25 36 52610 10.22059/jhsci.2014.52610 FA پروانه پیشنمازی پژوهشگر پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله Journal Article 2014 12 03 Lack of enough awareness about the right ways of finding shelter, principles of building construction, structural and non-structural retrofitting, lack of enough information about the active faults and earthquakes knowledge are among those issues which impose financial and non-financial expenses on a country after an earthquake. Making an attitude correction and forming new beliefs and behaviors in public opinion may considerably decrease earthquake loss and damages and enhance the state safety against earthquake. In this regard, using methods of communication and persuasion leads to new beliefs and consequently attitude change. A common method of persuasion and making attitude change in people is to create fear in them so that the fear conducts them from a passive stance towards action and new behavior. This paper deals with Ahar-Varzaghan earthquake as a fear-inducing message for Tabriz -a city near the epicenter of the earthquake- civilians and the limit of their attitude and behavior change, after receiving this alerting message, was evaluated. The research method of this paper is survey and the data was gathered by questionnaires, distributed randomly among 385 Tabriz civilians. عدم آگاهی لازم در مورد زلزله، شیوه‌های صحیح پناهگیری، شیوه‌های صحیح ساخت‌و‌ساز و مقاومت ساختمان‌ها، مقاوم‌سازی سازه‌ای و غیرسازه‌ای، اطلاعات ناکافی در مورد گسل‌های فعال و دانش زمین‌لرزه و نیز عدم باور عمومی به اینکه می‌توان با آگاهی و به‌کار بستن اصول ایمنی، خسارات و آثار سوء زلزله را به حداقل رساند، در پی وقوع هر زلزله، همواره هزینه‌های مادی و معنوی بیشماری را بر کشور تحمیل می‌کند. اصلاح این نگرش و ایجاد باورها و رفتارهای جدید در اذهان عمومی، می‌تواند تا حد زیادی این خسارات را کاهش دهد و سبب افزایش ایمنی کشور در برابر زلزله شود. استفاده از روش‌ها و پیام‌های ارتباطی با اتکا به شیوه‌های اقناعی، می‌تواند باورهای جدیدی در افراد ایجاد کند و رفتار آنها را مطابق باورهای جدید تغییر دهد [1]. یکی از روش‌های معمول برای اقناع و تغییر نگرش در افراد، ایجاد ترس در آنهاست؛ به‌گونه‌ای که ترس ایجادشده، افراد را از موضعی انفعالی به‌سمت اقدام و بروز رفتارهای جدید سوق می‌دهد. در این مقاله وقوع زلزلۀ اهر- ورزقان به‌عنوان پیام ترس‌آور برای مردم شهر تبریز، که در مجاورت کانون زلزله قرار داشتند، در نظر گرفته شده و حد تغییر رفتار و نگرش آنها پس از دریافت این پیام هشداردهنده سنجیده شده است. همچنین در این مقاله نتایج این پژوهش که به‌صورت میدانی (Survey) و با استفاده از ابزار پرسشنامه بین 385 نفر از شهروندان تبریز به شیوه‌ای تصادفی توزیع شد بررسی می‌شود.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52610_a45d9c6f1edba84e8e41b0efafce91a6.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Risk Assessment of Engineered Nanoparticles (ENPs) بررسی مخاطرات نانوذرات مهندسی‌شده (ENPs) 37 45 52612 10.22059/jhsci.2014.52612 FA سید عباس شجاع الساداتی استاد، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ مهندسی شیمی، گروه بیوتکنولوژی سپیده حامدی استادیار دانشگاه گلستان، دانشکدۀ فنی و مهندسی شیمی، گروه بیوتکنولوژی Journal Article 2014 11 06 Although the applications of nanotechnology have been widely studied, the risk measurement and assessment of nanoparticles effect on biological systems and ecosystems has not been clearly demonstrated. The small size and specific properties of nanoparticles makes them a carrier for toxic chemical pollutants. Several studies show the nanoparticles and nanotubes can release in the environment and cause harmful effects on human. In addition, nanoparticles can attach to colloid particles and affect their bioavailability and uptake to cells and microorganisms. Concerns about the side effects of nanoparticles on human, environment and ecosystem are increasing due to the appearance of unique properties of nanoparticles and increased exposure of human to them. The aim of nanotoxicology, a new branch in toxicology researches, is to evaluate the risk of products prepared by nanotechnology. Nanoparticles can enter organisms through water, soil and air. In this study the probable risks associated with nanoparticles on human and environment is demonstrated. با وجود گسترش و پیشرفت سریع کاربردهای نانوفناوری، تحقیقات بسیار اندکی در زمینۀ ارزیابی و اندازه‌گیری خطرهای نانوذرات در سامانه‌های زیستی و بوم‌سازگان اجرا شده است. اندازۀ کوچک نانوذرات و خواص ویژۀ آنها سبب شده است که آنها یک حامل برای اتصال و انتقال آلوده‌کننده‌های شیمیایی سمی باشند. مطالعات زیادی نشان می‌دهد که نانوذرات و نانولوله‌ها قابل رهایش در محیط و مسبب آثار مضر برای انسان یا موجودات زنده‌اند. همچنین بنابر مطالعات نانوذرات می‌توانند به ذرات و کلوییدها متصل شوند که این اتصال بر زیست‌دسترس‌پذیری و جذب آنها به سلول‌ها و ارگانیسم‌ها تأثیر می‌گذارد. به‌علت بروز خواص منحصربه‌فرد در نانوذرات و افزایش قرارگیری انسان در معرض این ذرات، نگرانی‌های عمومی در مورد عوارض جانبی استفاده از نانوذرات در انسان، محیط زیست و بوم‌سازگان رو به افزایش است. سم‌شناسی نانو شاخه‌ای جدید در تحقیقات سم‌شناسی است که هدف آن ارزیابی خطرهای محصولاتی است که با فناوری نانو تهیه شده‌اند. به‌طور عمده، موجودات زنده از طریق آب، خاک و هوا در معرض نانوذرات قرار می‌گیرند. در این پژوهش، خطرهای احتمالی نانوذرات برای محیط زیست و انسان بررسی می‌شود.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52612_abce4bbeb82da1c1311dc735feca5786.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Environmental Sustainability in Geo-Systems, with Analysis based on Satellite Data and Hazard-based Approach (Case Study: Urmia Lake System) پایداری محیط در ژئوسیستم‌ها با رویکرد به مخاطرات و تحلیل‌های مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای(مطالعۀ موردی: سیستم دریاچه‌ای ارومیه) 47 68 52613 10.22059/jhsci.2014.52613 FA امیر صفاری دانشیار و عضو هیأت علمی گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی سعید رحیمی هرآبادی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی سعید گودرزی مهر کارشناس‌ ارشد سنجش از دور و GIS، گروه سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه‌ تهران هادی کریمی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی Journal Article 2014 11 15 Identifying the change trends in forms of land surface is one of the main topics in geomorphic system. In this view, we try to assess the stability level of geo systems, boundary changes, instability and prediction of surface forms and processes response. This paper tries to conduct a comparative analysis on the geomorphic equilibrium paradigms, critical thresholds, environmental and natural hazards and environmental disaster based on system geomorphology view. To that end, each element was first studied separately and then together in terms of concept in between. In the present study, the condition of Urmia Lake system was studied, using statistical analysis and remote sensing techniques such as principal component analysis, false band combination and reviewing the profiles reflect changes in lake water during 1987 (equilibrium of Urmia Lake System qualification), 1998, 2007(critical threshold qualification) and 2011(destruction and death of ecosystem). The results showed that each geo-system, at different stage of environmental change, is affected by human applications. So trends of geo-systems changes can be assessed and managed by identification of equilibrium (stable elements of geo-system), threshold (boundary changes of geo-systems), environmental hazards (incompatibility of geo-system elements) and geo-system disasters. In this approach, geo-systems persistence will be affected by the above mentioned stages and it’s necessary to evaluate each effective index of these steps by various techniques such as remote sensing and field studies. The results of satellite image analysis also show clear changes between years 2011 and 2007 comparing 1987 and 1988. The results of using images methods show the changes trend within these years clearly and can serve as a useful tool to better understanding of occurred changes in these environments. یکی از موضوعات ‌محوری در ژئومورفولوژی ‌سیستمی، شناسایی روند‌ تغییرات در ‌اشکال سطح‌ زمین است. در حال حاضر در این دیدگاه تلاش بر این است که سطح پایداری ژئوسیستم‌ها، مرز تغییرات‌، ناپایداری و نیز‌ پیش‌بینی واکنش‌ فرم‌ها و فرایندهای سطح زمین شناسایی شود. این نوشتار بر‌آن است که در چارچوب دیدگاه ژئومورفولوژی‌ سیستمی، پارادایم‎های تعادل،‌ آستانه‌ها‌ و مخاطرات ‌محیطی را با هدف ادراک راهکارهای کاهش مخاطرات مبتنی بر منابع‌ کتابخانه‌ای و تحلیل‌های آماری و داده‌های ماهواره‌ای مورد بررسی تطبیقی قرار دهد. در این راستا ابتدا هر کدام از این عناصر، به‌شکل مجزا و سپس با ارتباط مفهومی بررسی شد. در این تحقیق، وضعیت سیستم دریاچۀ ارومیه به‌کمک تحلیل‌های آماری و سنجش از دور از قبیل تحلیل مولفه‌های اصلی، ترکیب باندی کاذب و بررسی پروفیل تغییرات انعکاس آب دریاچه در طی سال‌های 1987 (دورۀ تعادل دریاچه)، 1998، 2007 (حد آستانه) و 2011 (مرگ اکوسیستم و فروپاشی) مطالعه شد. نتایج این تحقیق نشان داد هر ژئوسیستم‌در مراحل مختلف از تغییرات ‌محیط، تحت تأثیر کاربری‌های انسانی در وضعیت‌های مختلفی قرار می‌گیرد، به‌طوری‌که با شناسایی شرایط تعادل(پایداری عناصر ژئوسیستم)،‌ آستانه‌ها (مرز تغییرات ژئوسیستم‌)، مخاطرات محیطی (ناسازگاری) و بلایا (وقوع مخاطره)،‌ می‌توان روند تغییرات ژئوسیستم‌ها را ارزیابی و مدیریت کرد. در این رویکرد، پایداری ژئوسیستم‌ها تحت تأثیر مراحل یادشده قرار دارد و ضروری است شاخص‌های مؤثر بر هر‌یک از مراحل مذکور به‌کمک تکنیک‌های متعدد ارزیابی، مانند تکنیک‌های سنجش از دور و بررسی‌های میدانی مطالعه شود. نتایج تحلیل تصاویر ماهواره‌ای حاکی از تغییرات محسوس در سال‌های 2007 و 2011 نسبت به سال‌های 1987 و 1988 است. نتایج حاصل از روش‌های استفاده‌شده براساس این تصاویر، به‌خوبی روند تغییرات را در سال‌های بررسی‌شده ‌ نشان می‌دهد و می‌تواند ابزاری مفید در جهت شناخت بهتر تغییرات رخ‌داده در این محیط‌ها باشد.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52613_062a19cfc524509c59b9e21550552f56.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Vulnerability Assessment of Marab Karstic Aquifers Pollution Using RISKE Model and Analysis of Time Series ارزیابی آسیب‌پذیری آلودگی آبخوان‌های کارستی ماراب با استفاده از مدل RISKE و تحلیل سری زمانی 69 82 52614 10.22059/jhsci.2014.52614 FA شکور سلطانی دکتری ژئومورفولوژی، وزارت نیرو ایثار نورایی صفت دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش محیط زیست، دانشگاه تهران طاهر ولی پور دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه شهید بهشتی عبدالکریم ویسی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران احمد عباسیان کارشناس ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران Journal Article 2014 10 10 Vulnerability and contamination risk assessment is of great importance in karst aquifer management. Because of vastness of karst in Zagros, natural conditions and human activity within the region of aquifer, pollution emission has become one of the most important challenges in front of Zagros aquifers. The purpose of this study is to assess Marab aquifer vulnerability, using RISKE model and, defining 5 parameters of rock (R), infiltration (I), soil (S), karst development (K), epikarst (E) to evaluate the vulnerability of karst surfaces. The internal network development of Marab karst aquifer was evaluated using single-variable autocorrelation statistical methods. Ultimately, analyzing the results of these two methods, we assessed the vulnerability of the aquifer. The results of RISK model indicated three zones of vulnerability. The medium, small and large layers were 57.5, 37.7 and 4.8 percent of the region respectively. The vastness of vulnerability layers suggest average level of vulnerability of Marab against pollution emission. The most vulnerable areas are located within sinkholes and poljes. The results of autocorrelation function suggested a multiple hydrodynamic behavior and two base and fast flow for Marab aquifer. Therefore, we concluded that due to the fast flow in the aquifer and geomorphological development of karst surface, it is possible that contamination spread through the aquifer. ارزیابی آسیب‌پذیری و خطر آلودگی، اقدامی مهم در مدیریت منابع آب کارست است. توسعه‌یافته بودن کارست در زاگرس، فراهم بودن شرایط طبیعی در منطقه و فعالیت‌های انسانی در محدودة آبخوان‌ها، سبب شده که انتشار آلودگی یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی آبخوان‌های زاگرس از نظر کیفی باشد. هدف این پژوهش، ارزیابی و تهیة نقشة آسیب‌پذیری آبخوان ماراب در غرب استان کرمانشاه در برابر انتشار آلودگی است. مدل RISKE با ارزیابی پنج پارامتر سنگ مادر آبخوان، میزان نفوذ، نوع خاک، توسعة کارست و اپی‌کارست به ارزیابی و پهنه‌بندی آسیب‌پذیری سطوح کارستی می‌پردازد. از روش‌های آماری تک‌متغیرة خودهمبستگی برای ارزیابی توسعة شبکة درونی کارست آبخوان ماراب استفاده شد. در نهایت با تحلیل نتایج این دو روش، میزان آسیب‌پذیری آبخوان تحلیل شد. نتایج مدل RISKE نشان‌دهندة وجود سه پهنة آسیب‌پذیری در سطح آبخوان است که به‌ترتیب طبقة متوسط، کم و زیاد، 5/57 ،7/37 و 8/4 درصد از مساحت منطقه را به خود اختصاص داده‌اند. طبقات آسیب‌پذیری و مساحت آنها بیان‌کنندة آسیب‌پذیری متوسط آبخوان ماراب در برابر انتشار آلودگی است. مناطق با آسیب‌پذیری زیاد در محدودة فروچاله‌ها و پلژه‌ها قرار دارد. نتایج تابع خودهمبستگی نشان داد که آبخوان ماراب دارای رفتار هیدرودینامیکی چندگانه است و دو نوع جریان سریع و پایه در آبخوان وجود دارد. بر این اساس می‌توان گفت به‌علت وجود جریان سریع در آبخوان و توسعة ژئومورفولوژی کارست سطحی، امکان انتشار آلودگی در آبخوان وجود دارد.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52614_e38ea650a6f96ef8aabc71916242f44f.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Prediction and Detection of Earthquake Ionospheric Anomalies in Total Electron Content of the GIM based on Wavelet Transform Technique and Hazards Reduction (the M 7.7 Saravan Earthquake of April 16, 2013) پیش‌بینی و تشخیص ناهنجاری‌های یونسفری زلزله در محتوای کلی الکترون نقشه‌های جهانی یونسفر(GIM) براساس تکنیک تبدیل موجک به‌منظور کاهش مخاطرات (زلزلۀ7/7 ریشتری سراوان ،16 آوریل2013) 83 96 52617 10.22059/jhsci.2014.52617 FA فریده سبزه ای کارشناس ارشد ژئودزی - هیدروگرافی گروه مهندسی نقشه‌برداری، پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران، ایران محمدعلی شریفی دانشیار، گروه مهندسی نقشه‌برداری و پژوهشکده مهندسی فناوری‌های اطلاعات مکانی، پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران، ایران مهدی آخوندزاده استادیار، گروه مهندسی نقشه‌برداری، پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2014 11 13 Earthquakes show unknown nonlinear behavior and given the magnitude of the earthquake, we would encounter certain changes in lithosphere, atmosphere and ionosphere. The ionospheric parameters have been found to be sorely susceptible to major earthquakes. In addition to the ionospheric variations generated by solar activity, there are remarkable temporary changes in the ionosphere that are generated by prompt changes in geomagnetic activity. Therefore, recognizing the ionospheric anomaly variations generated by seismic activity or geomagnetic activity is hard, exclusively when there is interposition from little geomagnetic storms. Processing the time series of total electron content (TEC), in order to ionospheric anomalies detection is a significant subject. Two wavelet methods were used to nonlinear and non-stationary time series of the TEC: the analytic wavelet transform (AWT) to detect variation in the TEC, and cross wavelet transform method (XWT) to analyze the mutual relationship between the variability of the ionospheric anomalies and the geophysical indices around the epicenter of the earthquake in the time-frequency domain. The Saravan (28.107˚N, 62.053˚E) earthquake happened on 16 April 2013 during the period of high solar activity in the 24th solar cycle. In this study, we utilized the CODE GIMs from 1 March 2013 to 31 April 2013 for the Saravan earthquake. Under quiet geomagnetic condition, the earthquake was considered the only reason of these changes and within 10 to 15 days before the earthquake and 7 days afterward, severe changes were observed. There was a powerful nonlinear context in the TEC data, generated by abnormal solar irradiance during the studied period. It is essential to eliminate the solar activity and geomagnetic activity traces from the ionospheric TEC to elude for representing error in the TEC time series. To recognize if the ionospheric perturbation detected by the AWT is connected to geomagnetic activity, we carried out the XWT for the TEC and AP time series from 1 March to 31 April 2013. It specifies that there is one common high energy region extract within the two time series. The common high energy region related to 17 March 2013. Accordingly, this increment was more probably caused by the geomagnetic storm effects. Within the dynamic range of earthquake, no energetic common point was observed which showed that geomagnetic activity had no role in ionospheric anomalies and another factor, very probably the earthquake was the root of the mentioned anomalies. Therefore, in order to reduce hazard, given TEC time series, the time and frequency of the earthquake could be predicated and defined by evaluating ionospheric parameters. زلزله‌ها رفتاری ناشناخته و غیرخطی دارند و با توجه به بزرگای زلزله، شاهد تغییراتی در لیتوسفر، اتمسفر و یونسفر خواهیم بود. پارامتر‌های یونسفر در برابر زلزله‌های بزرگ بسیار حساس‌اند و تحت تاًثیر قرار می‌گیرند. علاوه بر تغییرات یونسفری به‌وجود‌آمده بر اثر فعالیت‌های خورشیدی، تغییرات کوتاه‌مدت قابل توجهی در یونسفر دیده می‌شود که ناشی از تغییرات سریع در فعالیت‌های ژئومغناطیسی است. بنابراین، تشخیص تغییرات نابهنجار یونسفری ناشی از فعالیت‌های خورشیدی و ژئومغناطیسی، بسیار دشوار خواهد بود، به‌ویژه زمانی‌که توفان‌های ژئومغناطیسی کوچکی هم دخالت داشته باشند. پردازش سری زمانی محتوای کلی الکترون (TEC) یونسفری به‌منظور تشخیص نابهنجاری‌های یونسفری، موضوع بسیار مهم و کاربردی برای کاهش مخاطرات زلزله، از طریق پیش‌بینی بهنگام و در اختیار داشتن زمان لازم برای تصمیم‌گیری و آماده‌سازی وضعیت حاکم برای کاهش تلفات جانی و مالی در زمان رخداد زلزله خواهد بود. از دو تکنیک موجک برای سری‌های زمانی غیرخطی و غیرثابت محتوای کلی الکترون استفاده شده است: تبدیل موجک تحلیلی (AWT) برای آشکارسازی تغییرات در TEC و تبدیل موجک متقابل (XWT) برای آنالیز روابط دوطرفۀ میان تغییرات نابهنجاری‌های یونسفری و شاخص‌های ژئومغناطیسی اطراف مرکز زلزله در حوزۀ زمان- فرکانس. زلزله‌‌ای در منطقۀ سراوان (53،62 درجة شرقی و 107،28 درجة شمالی) با بزرگای 7/7 در مقیاس ریشتر در تاریخ 16 آوریل2013 در زمان بیشینۀ فعالیت خورشیدی رخ داد. در این تحقیق، این زلزله تحت بازۀ 62‌روزه (1 مارس تا 31 آوریل 2013) توسط نقشة جهانی یونسفر (GIM) با نرخ دوساعته، بررسی شد و با در نظر گرفتن شاخص‌های ژئومغناطیسی و خورشیدی موجود، شناسایی عوامل به‌وجود‌آورندة تغییرات در محتوای کلی الکترون صورت گرفت. تحت شرایط آرام ژئومغناطیسی، تنها زلزله، دلیل این تغییرات دانسته شد و در فاصلة 10 تا 15 روز قبل از زلزله و 7 روز پس از زلزله، تغییرات شدیدی مشاهده شد. در بازۀ مورد مطالعه، سطح فعالیت خورشیدی بالا بود و مقادیر TEC تحت تأثیر تابش‌های نابهنجار خورشیدی دچار تغییرات شدیدی شد. لازم است تغییرات فعالیت‌های خورشیدی و فعالیت‌های ژئومغناطیسی از روی TEC یونسفری حذف شود تا خطایی رخ ندهد. برای شناسایی اینکه آیا اغتشاشات یونسفری تشخیص‌داده‌شده توسط AWT در ارتباط با فعالیت‌های ژئومغناطیسی است یا نه، از XWT برای سری‌های زمانی EC وAp در بازۀ زمانی 1 مارس تا 31 آوریل 2013 استفاده شده است. یک منطقۀ مشترک پرانرژی از طریق دو سری زمانی استخراج شده که برای تاریخ 17 مارس 2013 است. بر این اساس، این افزایش در محتوای کلی الکترون یونسفری به‌دلیل آثار توفان‌های ژئومغناطیسی بوده است. در بازۀ رخداد زلزله هیچ نقطۀ مشترک پرانرژی مشاهده نشد که نشان می‌دهد در زمان وقوع زلزله، فعالیت ژئومغناطیسی در ایجاد آنومالی یونسفری نقشی نداشته و عامل دیگری این ناهنجاری را در مقادیر یونسفری به‌وجود آورده است که احتمالاً دلیلی به‌جز زلزله نمی‌تواند داشته باشد. به این ترتیب، به‌منظور کاهش مخاطرات، با بررسی پارامترهای یونسفری می‌توان زمان و فرکانس وقوع زلزله را با داشتن سری زمانی از تغییراتTEC پیش‌بینی و استخراج کرد.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52617_87b2866c531a70fef4a171d55b909548.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Concept of Time and Forecasting Techniques of Natural Hazards مفهوم زمان وتکنیک‌های پیش‌بینی مخاطرات طبیعی 97 109 52620 10.22059/jhsci.2014.52620 FA سوسن دلسوز دانشجوی دورة دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه اصفهان طیبه محمودی دانشجوی دوره دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه اصفهان محمد حسین رامشت استاد دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی دانشگاه اصفهان مژگان انتظاری استادیار دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی دانشگاه اصفهان Journal Article 2014 11 04 Although the history of hazard recognition goes back to years ago, and even some techniques were invented to predict it, hazard studies are new in the current knowledge. The concept of hazard and risk will be defined when the events show two special properties: First, they happen unexpectedly, and second, their occurrence cause harm to us. The general state of the earth should be considered among the warm periods and the cold periods are nothing beyond a cryogenic shock, i.e. over the past 750,000 years of Earth's history, a total of 630,000 Years and 120,000 years were warm and cold periods respectively. One of the ways of predicting events is using statistical techniques. In these techniques special default have been made, according to which the types and patterns of analysis will be different. By proving this assumption, studying the relation of one or several features of agent variable, the pattern of hazardous event can be analyzed. This article which comes from University of Isfahan deals with an event in quaternary called ice choir glacial in one of the mountain valleys Tian Shan to assess the sides, using turning point test statistical method. Results show that the way in which these events happen, make them to be considered as hazards or risks. The concept of Frequency- magnitude in geomorphology are kind of conditional forecasts which may help us to manage the probability of exposure to such events. مخاطره‌شناسی از جمله علومی است که اگرچه بشر از گذشتۀ دور با آن مواجه بوده و حتی تکنیک‌هایی نیز برای پیش‌بینی آن در دست داشته است، در چرخۀ دانش جدید سابقۀ چندان طولانی ندارد. مفهوم مخاطره و ریسک وقتی معنا پیدا می‌کند که رخدادها دو ویژگی خاص از خود بروز دهند: اول آنکه غیرمنتظره باشند، و دوم آنکه آسیب‌زننده و زیان‌آور باشند. وضعیت عمومی کرۀ زمین را باید در زمرۀ دوره‌های گرم تلقی کرد و آنچه به‌‌صورت دوره‌های سرد رخ داده، فراتر از نوعی شوک برودتی نبوده است، به‌صورتی‌که از 750‌هزار سال گذشته تا کنون، مجموع دوره‌های گرم 630‌هزار سال و مجموع دوره‌های سرد 120‌هزار سال بوده است. تشخیص غیرمنتظره بودن حوادث به‌‌سادگی امکان‌پذیر نیست و نیازمند به‌کارگیری تکنیک‌های خاصی است که از آن جمله می‌توان از روش‌های آماری نام برد. در این شیوه‌ها پیش‌فرض‌های خاصی برای داده‌ها در نظر گرفته می‌شود، مانند اینکه متغیر عامل، از زمان تبعیت نکند یا به‌‌تعبیری تصادفی باشد. پس از اثبات چنین فرضی، با بررسی رابطۀ یک یا چند ویژگی متغیر عامل، می‌توان الگوی وقوع رخداد مخاطره‌آمیز را تحلیل کرد. در این مقاله که برگرفته از یک طرح تحقیقاتی در دانشگاه اصفهان است، با واکاوی روش‌های آماری مانند آزمون چرخشی عطف، تصادفی بودن پدیده اثبات شده و با تمسک به روش تحلیل چهارگانۀ شدت- فرکانس، نحوۀ وقوع آن تحلیل می‌شود. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که: - نحوۀ وقوع رخدادها سبب مخاطره‌آمیزتلقی شدن آنها می‌شود؛ - مفهوم فرکانس- شدت در ژئومورفولوژی، بیانگر نحوۀ وقوع حوادث غیرمنتظره و به‌عبارتی نوعی پیش‌بینی مشروط است که ما را در مدیریت مواجهه با این رخدادها یاری می‌دهد.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52620_3e3f7198e6110e55123d3e88138e8f63.pdf

انجمن مخاطره شناسی ایران مدیریت مخاطرات محیطی 2423-415X 1 1 2014 09 23 Feasibility Study of Earthquake Prediction through a Study of b-Value Precursor (Case study: Silakhor Earthquake, Iran) امکان‌سنجی پیش‌بینی زلزله توسط بررسی پیش‌نشانگر b-value (مطالعۀ موردی: زلزلۀ سیلاخور ایران) 111 125 52621 10.22059/jhsci.2014.52621 FA جمیله واشقانی فراهانی مربی مؤسسۀ ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2014 10 27 The purpose of the present study is to compare the changes in b-value parameter using frequency-magnitude distribution for the data before and after the Silakhor earthquake by Gutenberg-Richter relation. The variations of b-values are investigated using Broadband Iranian National Seismic Network Center (BIN). Besides, spatial and time variations of the parameters were analyzed. The spatial variation of b-value parameter in the epicentral area showed anomalies before the event. Therefore, some important information was estimated about the changes in stress by reducing b-value in the region. On the other hand, anomalies were seen in b-value parameter in aftershocks sequences, representing a reduction in stress in the region. Generally, the results of this study indicate that the b-value parameter had a decreasing trend prior to the March 31, 2006 event in Silakhor, and an increasing trend after that. The increase and decrease of this parameter is associated with the increase and decrease of stress in active faults and a change in slip rate in the region. These anomalies in b-value parameters in the region suggest that b-value changes can be offered as a precursor for estimating the time and location of earthquakes along segments of the faults in the region. Therefore, proper data recording in different regions and permanent monitoring of this parameter can be an important step toward the long-term or medium-term prediction, and especially toward the identification of the approximate location of future events in the active seismic zones. در مطالعۀ حاضر تلاش شد تغییرات پارامتر b-value با استفاده از توزیع فراوانی- بزرگا برای داده‌های قبل و پس از زلزلۀ سیلاخور با استفاده از داده‌های شبکۀ لرزه‌نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله و توسط رابطۀ گوتنبرگ- ریشتر مقایسه شود. تغییرات مکانی و زمانی این پارامتر نیز تحلیل شد. با بررسی تغییرات مکانی پارامتر b-value در منطقۀ رومرکزی، ناهنجاری‌هایی قبل از رخداد جنبش دیده شد و در نتیجه اطلاعات مهمی در خصوص تغییر استرس در منطقه با کاهش b-value برآورد شد. از طرف دیگر، ناهنجاری‌هایی در پارامتر b-value (افزایش پارامتر) در داده‌های پس‌لرزه‌های جنبش قوی در سیلاخور دیده شد که نشان‌دهندۀ کاهش استرس در منطقه بود. بنابراین کاهش و افزایش این پارامتر مرتبط با افزایش و کاهش استرس در گسل‌های فعال و تغییر نرخ لغزش در منطقۀ مورد نظر است. به‌طور کلی نتایج بررسی‌های تغییرات زمانی مطالعۀ حاضر نشان داد پارامترb-value قبل از رخداد جنبش 31 مارس سیلاخور در 2006، روند کاهشی و پس از آن روند افزایشی داشته است. ناهنجاری‌های دیده‌شده در مقدار b قبل و پس از جنبش اصلی سیلاخور در منطقه نشان می‌دهد که تغییرات پارامتر مذکور می‌تواند به‌عنوان یک پیش‌نشانگر با برآورد زمانی و مکانی زلزله در راستای برخی از قطعات گسل‌های منطقه در نظر گرفته شود. بنابراین، ثبت داده‌های مناسب توسط شبکه‌های لرزه‌نگاری در مناطق گوناگون و نظارت دائمی بر پارامترb-value می‌تواند در پیش‌بینی بلندمدت یا میان‌مدت در خصوص مکان تقریبی رخدادهای آتی در مناطق فعال لرزه‌خیز مفید باشد.

https://jhsci.ut.ac.ir/article_52621_81408f2712a727fe29b81bc055aa2394.pdf