Evidences of active tectonics in the urban and peri-urban areas of Bojnourd and its hazards analysis

Document Type : Applied Article

Authors

1 Department of Geography and Urban Planning of Kosar University of Bojnord

2 Faculty member of the Department of Geography and Urban Planning of Kosar University of Bojnord, Bojnord, Iran

10.22059/jhsci.2025.407051.909

Abstract

To investigate evidence of active tectonic in the Bojnourd urban and peri-urban areas, morphotectonic indicators and field surveys, interpretation of landforms, geophysical data, and library studies were used. In total, 8 morphotectonic indices were used and analyzed: Vf,S,T,Smf,Hc & Hi,Sl,Bs and Af. The relative tectonic activity index (Iat) shows that the region has moderate relative activity. Simultaneous Investigation of 8 indices Af, Bs, Sl, Hi & Hc, Smf, T, S and Vf showed that the study area has significant tectonic heterogeneity. Sub-basins 1 and 5 consistently have values corresponding to high tectonic activity in three indices (T, S, Vf), and sub-basins 3, 4, and 8 consistently have values corresponding to low tectonic activity in three indices (Af, Sl, Hi). All sub-basins and the entire study area have moderate and uniform tectonic activity in the Smf index. In the Iat index, sub-basins 1 and 5, with a category of 2, had high tectonic activity, sub-basins 2, 3, 4, 6, 7 and the entire study area with a category of 3, had medium tectonic activity, and sub-basin 8, with a category of 4, had low tectonic activity. Results from field investigations such as new crushing in the fault plane, microfaults, new faults, interpretation of landforms such as the formation of new alluvial fans below older alluvial fans, geophysical data such as hidden exploratory fault systems located under the urban area of Bojnourd, including: the Doberar fault system located under the Hesare shirali, Nawak town, Farrokhi neighborhood and Farhangian town, and the fault system located in the bed of the Bashghardash river and the epicenters of recent destructive earthquakes also indicate active tectonics and high seismic potential in the urban and peri-urban areas of Bojnourd.

Keywords

References

[1] استانداری خراسان شمالی، ادارۀ کل دفتر امور سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری، نقشۀ آخرین تقسیمات سیاسی استان خراسان شمالی مصوب هیأت وزیران در سال 1402.
[2] اسماعیل‌پور، توران؛ کلاهی‌آذر، امیرپیروز؛ و جعفری، تیمور (1395). بررسی مورفوتکتونیکی (ریخت‌زمین‌ساختاری) دشت سملقان با استفاده از شاخص‌های مورفومتری. پایان‌نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی‌ارشد در رشتۀ زمین‌شناسی (تکتونیک)، دانشکدۀ علوم زمین دانشگاه دامغان.
[3] اسماعیلی، رضا؛ متولی، صدرالدین؛ و حسین‌زاده، محمدمهدی (1391). بررسی اثرات مورفوتکتونیک در نیمرخ طولی رودخانۀ واز؛ البرز شمالی، استان مازندران. پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، 3، 110-114.
[4] افشارحرب، عباس (1373). زمین‌شناسی کپه‌داغ. تهران: انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
[5] جداری عیوضی، جمشید (1374). ژئومورفولوژی ایران. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه پیام نور.
[6] درویش‌زاده، علی (1382). زمین‌شناسی ایران. تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات امیرکبیر.
[7] رضایی عارفی، مرتضی؛ مقیمی، ابراهیم؛ جعفربگلو، منصور؛ حسینی، سید‌موسی؛ و فخری، مجید (1404). تحلیل ژئومورفولوژیک با استفاده از تئوری گسیختگی سطحی (مورد مطالعه: کپه‌داغ مرکزی و شرقی). پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، 13(4)، 181-203.
[8] زمردیان، محمدجعفر (1381). ژئومورفولوژی ایران، جلد 1: فرایندهای ساختمانی و دینامیک‌های درونی. مشهد: مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
[9] سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان شمالی، معاونت آمار، اطلاعات و GIS (1396). نتایج تفصیلی آبادی‌های استان خراسان شمالی در سرشماری رسمی سال 1395.
[10] سازمان هواشناسی کشور (1403). میانگین‌های اقلیمی ایستگاه‌های هواشناسی و هواشناسی سینوپتیک شهرستان‌های استان خراسان شمالی منتهی به سال 1402.
[11] عزتی، مریم؛ و آق‌آتابای، مریم (1393). تفسیر مورفوتکتونیکی حوضۀ سولوکلو (خراسان شمالی) با استفاده از شاخص‌های ژئومورفولوژیکی. جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای، 4(13)، 141-153.
[12] علائی طالقانی، محمود (1384). ژئومورفولوژی ایران. تهران: قومس.
[13] مرکز لرزه‌نگاری کشوری وابسته به مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران.
[14] معتمد، احمد (1376). کواترنر (زمین‌شناسی دوران چهارم). تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
[15] میراحدی، سیدحسن؛ ایزدی کیان، لیلی؛ و علیپور، رضا (1403). ارزیابی و کارایی تکتونیک فعال شمال غرب صحنه با استفاده از شاخص‌های مورفوتکتونیک. پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، 13(2)، 125-155.
[16] ناصری، فروزان؛ بهرامی، شهرام؛ صالحی‌پور میلانی، علیرضا؛ و احتشامی معین‌آبادی، محسن (1404). تحلیل زمین‌شناختی و مورفوتکتونیکی زمین‌لغزش‌ها (منطقۀ پژوهش: حوضه‌های زهکشی تنگ حمام و الوند در شهرستان سرپل‌ذهاب). مدیریت مخاطرات محیطی، 12‌(2)، 117-133.
[17] وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان جغرافیایی (1364)، برگ‌های 1:50000 و 1:250000 نقشۀ توپوگرافی بجنورد.
[18] وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، برگ‌های 1:100000 و 1:250000 نقشۀ زمین‌شناسی بجنورد.
[19] ولدی، بختیار؛ خضری، سعید؛ و قربانی، محمدصدیق (1394). تحلیل و پهنه‌بندی مخاطرات مورفوتکتونیک شهرستان کامیاران. مدیریت مخاطرات محیطی، 2(2)، 251-268.
[20] Bull, W. B., & MacFadden, L. D. (1977). Tectonic Geomorphology of the Western Portion of the San Gabriel Mountains, California. California State University Fresno, Department of Geology, Technical Reports 14, 1-137.
[21] Cannon, P. J. (1976). Generation of explicit parameters for a quantitative geomorphic study of Mill Creek drainage basin. Oklahoma Geology Notes, 36(1), 3–16.
[22] El Hamdouni, R., Irigaray, C., Fernandez, T., Chacn, J., & Keller, E. A. (2008). Assessment of relative active tectonics, southwest border of the Sierra Nevada (Southern Spain). Geomorphology, 96, 150-173.
[23] Elio, Flores-Prieto, Geraldine, Queneherve, Felix, Bachofer, Faisal, Shahzad, & Michael, Maerker (2015). Morphotectonic interpretation of the Makuyuni cathment in Northern Tanzania using DEM and SAR date. Geomorphology, 248, 427-439.
[24] G. Jordan, B. M. L. Meijninger, D. J. J. Van Hinsbergen, J. E. Meulenkamp, & P. M. Van Dijk (2005). Extraction of morphotectonic features from DEMs: Development and applications for study areas in Hungary and NW Greece, International Journal of Applied Earth observation and Geoinformation, 163-182.
[25] Goudie, A., S. (2004). Encyclopedia of Geomorphology. Vol. 1 and 2, Routledge, New York.
[26] Ioannis, M. Tsodoulos, Ioannis, K. Koukouvelas & Spyros Pavlides (2006). Tectonic geomorphology of the easternmost extension of the Gulf Corinth (Beotia, centeral Greece), Tectonophysics, 453, 211-232.
[27] Keller Edward, A. & Pinter, Nicholas. (2002). Active tectonics earthquake, uplift, and landscape. Prentice Hall Publisher. New Jersey.
[28] Ramirez-Herrera, M. A. (1998). Geomorphic assessment of active tectonics in the Acambay Graben, Mexican volcanic belt. Earth Surface Processes and Landforms, 23, 317-332.
[29] Ramsey, L.A., Walker, R.T., & Jackson, J. (2008). Fold evolution and drainage development in the Zagros mountains of Fars province, SW Iran. Basin Research 20, 23-48.
[30] Randel, T. (1994). Analysis of drainage-basin symmetry as rapid techniques to identify areas of possible Qaternery tilt-block tectonics: An example from the Mississippi Embayment. Geological society, 106, 571-581.
[31] Singh, V., & Tandon, S. K. (2008). The Pinjaur dun (intermontain longitudinal valley) and associated active mountain fronts, NW Himalaya Tectonic geomorphology and morphotectonic evolution. Geomorphology, 102, 376-394.
[32] Strahler, A. N. (1952). Hypsometric (area-altitude) analysis of erosional topography. Geological Society of America Bulletin, 63(11), 1117-1142.
[33] Walker, R. T., Talebian, M., Saiffori, S., Sloan, R.A., Rasheedi, A., MacBean, N., & Ghassemi, A. (2010). Active faulting earthquakes, and restraining bend development near Kerman city in southeastern Iran. Journal of Structural Geology, 32, 1046-1060.
Environmental Management Hazards
Volume 12, Issue 3
October 2025
Pages 267-282

Files

Share

How to cite

Statistics